Jak powinna wyglądać opieka nad niepełnosprawną rodzącą kobietą?

Poród jest dla kobiety niezwykłym przeżyciem. Kobietom niepełnosprawnym może on jednak sprawiać spore trudności. W jaki sposób należy porozumiewać się z niesłyszącą pacjentką, by komunikacja przyniosła pożądany efekt? Jak pomóc pacjentce z niepełnosprawnością ruchową?

Jak powinna wyglądać opieka nad niepełnosprawną rodzącą kobietą?

Stereotypy na temat funkcjonowania osób niepełnosprawnych

W Polsce istnieje wiele mitów i stereotypów dotyczących funkcjonowania osób niepełnosprawnych, które powodują, że są one postrzegane jako niezaradne, wymagające pomocy, a wręcz wyręczania ich z wykonywanych czynności.

Sytuacja ta dotyczy również kadr medycznych, które nie znają najnowszych osiągnięć techniki i metodyki postępowania stwarzających ludziom dotkniętym różnymi ograniczeniami funkcjonalnymi i intelektualnymi całkiem nowe możliwości.

Jakie są skutki niepełnosprawności i z czego one wynikają?

Trzeba mieć świadomość, że trwała choroba lub różnego rodzaju niepełnosprawności zawsze powodują określone skutki w psychice. Wynikają one bezpośrednio z uszkodzenia organizmu, ale są również konsekwencją jego funkcjonowania. Osoba niepełnosprawna może doświadczyć skutków niepełnosprawności w różny sposób. Wszystkie problemy odczuwane przez te osoby są uzależnione od czterech czynników: właściwości uszkodzenia organizmu, obiektywnych warunków życiowych osób niepełnosprawnych, właściwości psychicznych danej jednostki oraz aktywności podejmowanej przez te osoby.

Zależność obiektywna i emocjonalna osoby niepełnosprawnej

Obejmując opieką niepełnosprawne kobiety planujące lub spodziewające się dziecka, należy wziąć pod uwagę wszystkie powyższe czynniki, aby opieka ta miała holistyczny charakter.

Kolejnym problemem, z którym musi sobie poradzić położna, są zależności osoby niepełnosprawnej. Wyróżnia się dwa rodzaje zależności: obiektywną i emocjonalną. Wiążą się one z wieloma czynnikami, jednak najważniejszymi są rodzaj i stopień niepełnosprawności.

Zależność obiektywna łączy się z możliwością uzyskania jak największej samodzielności w środowisku, pracy, rodzinie. W tym wypadku duże znaczenie ma dostępność sprzętu pomocniczego umożliwiającego wykonanie określonych czynności dnia codziennego, co decyduje o stopniu samodzielności tych osób. Jest to istotna kwestia szczególnie w odniesieniu do pacjentki, która przebywa w szpitalu. Odpowiedni sprzęt oraz zabezpieczenia umożliwiające zachowanie samodzielności w nowych warunkach zapewnia kobietom niepełnosprawnym poczucie bezpieczeństwa.

Inaczej jest w przypadku zależności emocjonalnej, czyli wtedy, kiedy osoba niepełnosprawna wymaga pomocy innych i nie podejmuje czynności, które może wykonać samodzielnie. Wynika to z częstego wyręczania jej przez nadopiekuńczą rodzinę lub partnera. Powoduje to u niej niechęć do przejawiania inicjatywy oraz podejmowania wyzwań.

Położna przez swoje działania pielęgnacyjno-edukacyjne powinna doprowadzić do zmiany postawy zarówno pacjentki, jak i członków rodziny.

Może to być moment przełomowy, jeśli nauczy się pacjentkę sprawowania opieki nad sobą i dzieckiem samodzielnie lub z nieznaczną pomocą ze strony personelu i rodziny. Takie postępowanie pozwoli jej poczuć satysfakcję oraz zapobiegnie obniżeniu nastroju w okresie połogu.

Opieka nad rodzącą kobietą niesłyszącą lub niedosłyszącą

W trakcie opieki nad rodzącymi pacjentkami zawsze pojawiają się problemy. Położna jest przygotowana do ich rozwiązania, udzielenia wsparcia oraz wdrożenia do samodzielnej opieki. W wypadku kobiet niepełnosprawnych problemy te często wiążą się z rodzajem i stopniem niepełnosprawności.

Osobom niesłyszącym lub niedosłyszącym trudność sprawia komunikowanie się z innymi. Pacjentki z tym rodzajem ograniczenia stanowią nieznaczny odsetek rodzących, niemniej jednak personel medyczny powinien zapewnić im taki sam poziom świadczonych usług, jak w przypadku innych kobiet.

W trakcie opieki nad kobietą niesłyszącą należy zwrócić uwagę na rodzaj głuchoty oraz możliwy sposób porozumiewania się. Sporo osób z różnym stopniem niedosłyszenia korzysta z aparatów słuchowych lub czyta z ruchu warg. W zależności od możliwości komunikacyjnych opiekujący się taką pacjentką powinni się odpowiednio ustawiać w stosunku do osoby niesłyszącej lub niedosłyszącej – stać naprzeciwko, aby widziała twarz oraz gesty. Ułatwi to pacjentce nawiązanie i utrzymanie kontaktu z otoczeniem.

Zobacz też: Szpitalna wyprawka - co zabrać ze sobą do szpitala na poród?

O czym świadczą białe plamki na paznokciach?

Aparat słuchowy a otoczenie szpitalne

Jednym z ważnych elementów jest znajomość zasad korzystania z aparatów wzmacniających słyszalność dźwięków. Człowiek słyszący ma możliwość wyłączenia dźwięków tła, np. warkot ciężarówki, dudnienie, dźwięk kompresora lodówki. Aparaty słuchowe natomiast wzmacniają wszystkie dźwięki otoczenia.

W czasie badań przeprowadzonych w Instytucie Matki i Dziecka wykazano, że na oddziale intensywnej opieki noworodka czynności wykonywane przez personel są bardzo głośne, słychać wiele różnych dźwięków i jest duży ruch. Podobne warunki panują również w sali porodowej i mogą być bardzo stresujące dla pacjentki korzystającej z aparatu słuchowego. W takiej sytuacji zarówno wzmocnienie „tła”, jak i „echa” czyni obraz akustyczny nieprzyjemnym, co jest powodem wielu skarg ludzi, którzy muszą nosić aparaty słuchowe.

Ponadto należy pamiętać, że dźwięki z otoczenia w pewnym stopniu mogą zakłócać zrozumienie języka werbalnego. W celu wyciszenia echa należy stosować miękkie dywany, zasłony i tapicerowane meble. Nastręcza to trudności w przypadku sal porodowych i oddziałów szpitalnych ze względu na wymogi ich urządzania stawiane zakładom opieki zdrowotnej (Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 10 listopada 2006 r.).

Wymusza to na personelu medycznym podjęcie kreatywnych działań w celu zapewnienia pacjentkom sprzyjających warunków do pobytu w szpitalu. Położna powinna w takiej sytuacji zapewnić tym kobietom pojedynczą salę porodową, w której liczba dźwięków będzie znacznie ograniczona, a te, które będą słyszalne, powstaną w wyniku działania samej pacjentki bądź personelu (ale w odniesieniu tylko do niej). To pozwoli rodzącej na pełną kontrolę źródła dźwięku i oswojenie się z nim.

Jak „słyszą” niesłyszący?

Wśród osób uważanych za niesłyszące tylko 5% jest całkowicie głuchych, ale i one mają możliwość uczestniczenia w odbieraniu świata dźwięków. Nie jest to tylko kwestia odczuwania wibracji, lecz także umiejętność obserwowania, przypatrywania się światu dźwięków, zrozumienia, jak on funkcjonuje i jak jest powiązany z pewnymi sposobami zachowania.

Kobieta niepełnosprawna, która po raz pierwszy znalazła się w sali porodowej, czuje się obco, a ponadto otaczający ją ludzie wykonują czynności zupełnie nowe i niezrozumiałe, np. prowadzenie zapisu kardiotokograficznego, pomiar miednicy kostnej.

We własnym środowisku ludzie niepełnosprawni nie odczuwają swojej inności. Fakt ten zaczyna nabierać znaczenia z chwilą spotkania się z innymi ludźmi, z którymi mają trudności w porozumiewaniu się, w dotarciu do nich. Kiedy niesłyszącemu nie uda się dostosować do sposobu porozumiewania się w danym miejscu, wtedy bardzo często jest pozostawiony samemu sobie.

Jak właściwie porozumiewać się z niesłyszącą pacjentką?

Personel medyczny powinien znaleźć drogę komunikowania się ze swoją podopieczną. Istnieją różne możliwości, np. użycie telefonu komórkowego, kartka papieru czy czytanie z ruchu warg. Wszystkie te sposoby są wystarczające w trakcie pierwszych chwil porodu, ale zawodzą, kiedy następuje akt porodowy. W takich sytuacjach można zastosować wcześniej przygotowane plansze z niezbędnymi komunikatami mówionymi przez położną, np. kartony mogą być w różnych kolorach (słowo „przyj” zapisane na czerwonej kartce, a „nie przyj” – na białej). Warto zaangażować w te działania osobę towarzyszącą, która będzie pełniła rolę tłumacza, a zarazem zwiększała poczucie bezpieczeństwa u pacjentki.

Urodzenie dziecka kojarzy się każdej matce z jego pierwszym płaczem, czyli sygnałem, że już jest na świecie. Matki niesłyszące nie mają możliwości usłyszenia tego sygnału, dlatego należy jak najszybciej pokazać tym kobietom dziecko po urodzeniu.

Inny ważny aspekt opieki w sali porodowej dotyczy stosowania różnych pozycji podczas pierwszego i drugiego okresu porodu. W wielu szpitalach typowa pozycja do porodu jest leżąca i raczej nikomu nie przyjdzie do głowy, że kobieta niepełnosprawna mogłaby chcieć rodzić inaczej. Rodzące wskazały, że nie została im zaproponowana inna pozycja. Poza tym na uwagę zasługuje to, że nie każda położna potrafi przyjąć poród z innej pozycji niż tradycyjna. Wynika to z przygotowania do zawodu oraz wieloletniego doświadczenia w pracy szpitalnej, gdzie wyposażenie sal porodowych nie umożliwia takich modyfikacji.

Ciężarna pacjentka z niepełnosprawnością ruchową

Pacjentka niepełnosprawna ruchowo trafiająca do sali porodowej wymaga szczególnej opieki z kilku powodów. Pierwszym z nich jest określenie, czy poród może się odbyć w sposób naturalny. W przypadku porodu fizjologicznego personel sali porodowej jest zobowiązany dobrać właściwą pozycję uwzględniającą rodzaj niepełnosprawności i możliwości ruchowe pacjentki.

W celu wybrania najdogodniejszej pozycji należy się skonsultować z rodząca, jak również z jej rodziną. Ze względu na różne rodzaje uszkodzeń trzeba zabezpieczyć miejsce przebywania pacjentki przez zastosowanie łóżek wielofunkcyjnych, poręczy zabezpieczających, podestów oraz udogodnień podczas pierwszego okresu porodu, takich jak materace, obejmujące znaczną część podłogi w celu swobodnego przemieszczania się rodzącej, piłki, worki ssako.

Część rodzących będzie mogła przy pomocy personelu skorzystać z prysznica lub wanny. Często takie zabiegi będą dla nich bardzo wskazane ze względu na łagodzenie odczuwanej czynności skurczowej i zmniejszenie napięcia mięśniowego.

Zobacz także: Kalendarz ciąży

Fragment pochodzi z książki „Seks i niepełnosprawność – doświadczenia seksualne osób z niepełnosprawnością intelektualną” Remigiusza J. Kijaka (Impuls, 2010). Publikacja za zgodą wydawcy.

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (0)