Opieka rodzica nad wcześniakiem na oddziale intensywnej terapii

Opieka nad wcześniakiem wymaga szczególnej pielęgnacji, troski, bliskości i czułego dotyku, zwłaszcza gdy maluch znajduje się jeszcze w szpitalu na oddziale intensywnej terapii. Wcześniak nie potrafi filtrować wszystkich napływających z zewnątrz bodźców i nie czuje się bezpiecznie. Dotyk i kangurowanie to naturalne metody wspierania zdrowia i opieki nad wcześniakiem, które są bardzo ważne dla jego prawidłowego rozwoju. Jak powinna wyglądać prawidłowa opieka nad wcześniakiem?

Opieka rodzica nad wcześniakiem na oddziale intensywnej terapii

Kim jest wcześniak?

Normalnie rozwijający się płód osiąga dojrzałość między 38 a 42 tygodniem ciąży. Zdrowy noworodek, urodzony o czasie, waży średnio 3.500 g i ma 50 cm długości. Natomiast wcześniak przychodzi na świat przed końcem 37 tygodnia ciąży. Gdy jego masa ciała nie przekracza 2.500 g, mówimy o niskiej masie urodzeniowej, a gdy jest niższa niż 1.500 g, mówimy o skrajnie niskiej masie urodzeniowej.

 W Polsce rodzi się 314 000 dzieci, z czego 5,5% stanowią dzieci urodzone z masą poniżej 2,5 kg, w tym 0,46% to dzieci z masą 500 g – 999 g (odsetek urodzeń poniżej 37. tyg. ciąży wynosi 6,7%)

Sernik z rosą - Kasia gotuje z Polki.pl

Jaka jest różnica między wcześniakiem, a noworodkiem?

Wcześniaki różnią się od noworodków urodzonych o czasie nie tylko wyglądem zewnętrznym - cienką, przezroczystą skórą, brakiem lub słabo rozwiniętą tkanką podskórną, ale przede wszystkim zaburzeniami czynnościowymi - niedojrzałym układem oddechowym i immunologicznym, kruchością naczyń krwionośnych oraz ograniczoną zdolnością słyszenia. To zupełnie odmienne istoty wymagające specjalnych zabiegów i starań.

Polecamy: Kupujemy fotelik samochodowy dla niemowlaka

Jak wygląda opieka nad wcześniakiem?

Tuż po urodzeniu wcześniaki umieszczane są w inkubatorach, które pomagają im utrzymać właściwą temperaturę ciała. 

W wyniku długotrwałego przebywania w inkubatorze zaburzona zostaje u wcześniaków więź emocjonalna z matką. Dlatego też istotne jest stworzenie warunków sprzyjających odbudowaniu poczucia bezpieczeństwa dziecka oraz komfortu psychicznego matki. Coraz częściej stosowana w polskich szpitalach metoda "kangurowania", czyli bezpośredniego kontaktu skóry matki ze skórą dziecka, okazuje się bardzo skuteczna i niezwykle pozytywnie wpływa na jego rozwój. Kontakt z rodzicem daje dziecku poczucie bezpieczeństwa - malec czuje bicie serca, zapach i ciepło jego ciała.

Nie wszystkie wcześniaki wymagają rehabilitacji, jednak każdy z nich powinien być pod stałą opieką neurologa dziecięcego. Bardzo często dzieci urodzone przedwcześnie wymagają indywidualnie dobranej formy pielęgnacji, którą po nadzorem fizjoterapeuty rodzice muszą opanować. Sposób, w jaki dziecko będzie podnoszone, przewijane, kąpane, noszone, będzie miało decydujący wpływ na jego dalszy rozwój.

W jaki sposób odżywiać wcześniaka?

Wybór sposobu karmienia wcześniaka zależy głównie od jego wieku (czyli tygodnia ciąży, w którym się urodził) oraz stanu ogólnego po urodzeniu. Na ogół jest tak, że im młodsze jest dziecko, tym więcej przechodzi etapów karmienia. Najmłodsze z wcześniaków, czyli dzieci urodzone przed 28. tygodniem ciąży, są zazwyczaj podłączone do respiratora i karmione dożylnie (pozajelitowo). Natomiast wcześniaki urodzone po 28. tygodniu ciąży, które nie są podłączone do respiratora, są na ogół początkowo karmione sondą i dodatkowo odżywiane pozajelitowo (kroplówką). Dzieje się tak dlatego, że dopiero w 32. tygodniu ciąży wykształca się u dziecka odruch ssania. Bez tego odruchu zaś nie jest możliwe wcześniejsze rozpoczęcie karmienia piersią lub butelką. Poza tym tak małe dzieci nie są w stanie koordynować procesów ssania, oddychania i przełykania. Pokarm stanowi mleko matki bądź specjalna mieszanka sztuczna przeznaczona dla wcześniaków. Karmienie sondą jest zazwyczaj pierwszym etapem karmienia wcześniaka. Najlepszym pokarmem jest oczywiście pokarm matki. Ilości pokarmu, które początkowo podaje się dziecku, są niewielkie ok. 2, 3, 5 ml, co dwie - trzy godziny. Jednak pierwsze mleko matki (siara), tak samo jak w przypadku dzieci urodzonych o czasie, dzięki swoim niezastąpionym właściwościom chroni wcześniaka przed infekcjami i wzmacnia jego organizm. Ponadto jest łatwo strawne, co dla wcześniaków jest również niezwykle ważne.

Dobroczynny wpływ dotyku

Rodzice wcześniaków mają często ograniczony kontakt z dzieckiem w pierwszych tygodniach jego życia, w związku z czym są zagrożeni pojawieniem się problemów w rozwoju bezpiecznej więzi z dzieckiem. W celu zmniejszenia stresu związanego ze środowiskiem oddziału intensywnej terapii noworodka i nadmiernej pielęgnacji związanej z zabiegami medycznymi, wielu badaczy obserwowało interwencje, których celem było zapewnienie wcześniakom dodatkowego, uspokajającego dotyku. Do interwencji tych należą:

  • ciągły, delikatny dotyk;
  • głaskanie/masaż;
  • głaskanie/masaż połączone ze stymulacją przedsionkową.

Naukowcy związani z Johnson&Johnson Institute w USA przeprowadzali wiele badań nad wpływem dotyku na rozwój małego dziecka. Ich prace naukowe zebrane w książce "Dotyk i masaż we wczesnym rozwoju dziecka" stanowią nieprzebrane źródło informacji o tym, jak można pomagać maluchowi osiągnąć pełnię możliwości i jak osiągnąć najwyższy rozwój fizyczny i intelektualny, w odpowiedni sposób dotykając go i masując. Dotyk stanowi najprostszą i najbardziej bezpośrednią formę kontaktu rodziców z dzieckiem, przynosi radość obu stronom - a jednocześnie, jak dowodzą naukowcy z Johnson&Johnosn Institute - może przynieść tak wiele korzyści!

Polecamy: Ciemieniucha - jak się jej pozbyć?

Kangurowanie

Wszystkie specjalistyczne urządzenia szpitalne są podstawą przeżycia dla wcześniaków. Jednak nie tylko one. Jest też bardziej naturalny sposób, mówiąc wprost, utrzymania przy życiu dzieci przedwcześnie urodzonych przez kangurowanie. Odbywa się ono poprzez kontakt skóry do skóry dziecka i matki (opiekuna). Mama siedzi w pozycji półleżącej i kładzie na swojej klatce piersiowej dziecko. W tym celu wykorzystywana jest elastyczna opaska, by dziecko bezpiecznie podtrzymać i jednocześnie dodatkowo otulić. Takie kangurowanie może trwać np. godzinę, dwa-trzy razy dziennie w zależności od stanu dziecka i komfortu mamy. Korzyści z kangurowania wcześniaka to m.in. brak utraty energii w utrzymywaniu odpowiedniej temperatury ciała wcześniaka, wspomaganie karmienia piersią, zawiązanie się więzi emocjonalnych. Dodatkowo w takiej sytuacji mama bardzo szybko „uczy się” swojego dziecka – jego odruchów i sygnałów. Mamy, które kangurują, są pewniejsze swoich umiejętności.

Dlatego nie bójmy się dotykać naszych dzieci. Pytajmy lekarzy, pielęgniarki i fizjoterapeutów, jaki dotyk przyniesie naszym dzieciom najwięcej korzyści. Uczmy się obserwować ich reakcje, zauważać, kiedy są zmęczone, a kiedy chcą więcej. Cieszmy się tym kontaktem, zdając sobie jednocześnie sprawę, że przyszłość naszych dzieci leży (dosłownie!) w naszych rękach!

Zobacz także: Doradzamy karuzele nad łóżeczko - galeria

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (1)
/4 lata temu
Bardzo dobrze, ze podejście się zmieniło. Jeszcze kilkanaście lat temu mamy odwiedzające swoje maleństwa zaraz po urodzeniu mogły jedynie dotknąć je przez okienko w inkubatorze. A przecież dotyk jest tak bardzo ważny.