Kiedy dziecko potrzebuje pomocy psychologa lub psychiatry?

Jak rozpoznać, że z dzieckiem dzieje się coś niepokojącego i potrzebuje profesjonalnej pomocy psychologa lub psychiatry? Na czym polega diagnostyka dziecięcych problemów?

/ 11 miesięcy temu

fot. Fotolia

Większość z nas zna takie pojęcia jak ADHD, autyzm, fobia szkolna, mutyzm, dziecięca depresja lub nerwica. Określają one bardziej powszechne trudności z funkcjonowaniem dziecka. Kiedy mówimy o zaburzeniu, dysfunkcji, problemie rozwojowym, a kiedy o przejściowych kłopotach w rodzinie? Gdzie szukać pomocy w kłopotach wychowawczych? Kiedy i kogo posyłać na terapię?  

Uważna obserwacja i reagowanie

Uważny rodzic zna swojego malca bardzo dobrze i dlatego jest pierwszym źródłem informacji o nim. Wie jak przebiegał rozwój dziecka od urodzenia do chwili obecnej, zna jego temperament, wie jak reaguje w różnych sytuacjach i jakie są mocne i słabe strony dziecka. Rodzic zazwyczaj pierwszy też zaczyna odczuwać, że z dzieckiem dzieje się coś niepokojącego.  Jeśli taki stan utrzymuje się przez jakiś czas, warto przyjrzeć się, co takiego się dzieje.

Obserwacja dzieci młodszych i starszych przez rodzica ma nieco inny charakter. W przypadku maluchów opiekun odczuwa, że coś jest nie tak, poprzez swoja relację z dzieckiem. Niemowlę nie powie o swoich problemach. Kiedy rodzic niepokoi się o swoją więź z dzieckiem, nie odczuwa wzajemności w kontakcie lub przytłaczają go obawy o rozwój malucha, warto udać się na konsultację do specjalisty.

W przypadku starszych dzieci dodatkowym źródłem informacji są wychowawcy i nauczyciele ze szkół oraz przedszkoli. Osoby te widzą dziecko na tle grupy rówieśniczej, co jest cennym źródłem informacjami o tym jak maluch funkcjonuje w środowisku innym niż domowe.

Kiedy więc otrzymujesz sygnały z placówek, w których przebywa dziecko, że jego rozwój lub zachowanie niepokojąco odbiega od funkcjonowania rówieśników, warto skorzystać z pomocy psychologicznej dla dzieci i sprawdzić jakie jest źródło problemów. Niektóre trudności ujawniają się dopiero w trakcie nauki lub kształtowania relacji koleżeńskich. Nawet uważny rodzic może nie zauważyć ich w warunkach domowych.

Diagnostyka dziecięcych problemów

Pierwszym krokiem w specjalistycznej pomocy dziecku, które przejawia trudności, jest postawienie trafnej diagnozy. Czasami jest to proces krótki, w innych sytuacjach wymaga czasu i dłuższej obserwacji malca. Rodzice niekiedy boją się diagnozy, nie chcąc nadawać swojemu dziecku etykiet. Niestety brak nazwania problemu po imieniu uniemożliwia dalsze działanie – wybranie odpowiednich form pomocy i oddziaływań dla malucha.

Nierzadko zdarza się też, że w procesie diagnozy rodzic dowiaduje się, że niepokojące go zachowania lub cechy dziecka są naturalne dla jego etapu rozwojowego i potrzeba odpowiedniej postawy i oddziaływań rodzicielskich, by pomóc malcowi przejść przez ten czas. Niestety czasami też zdarza się, że zbagatelizowanie problemów dziecka i brak odpowiedniej pomocy mogą sprzyjać kształtowaniu się kompleksów, niskiego poczucia własnej wartości, a nawet dziecięcej depresji.

Psycholog dziecięcy  

Psycholog jest osobą,  do której możemy udać się po pomoc, kiedy widzimy trudność u dziecka i nie wiemy jak sobie z nią poradzić. Pierwszym zadaniem psychologa dziecięcego jest uważne wysłuchanie dorosłego i dziecka oraz obserwacja malca i jego relacji z bliskimi. Nierzadko konieczne wykonanie jest wykonanie testów diagnostycznych. To wszystko umożliwia nazwanie problemu i zaproponowanie odpowiedniej formy pomocy. Czasami do rozwiązania trudności potrzeba wprowadzenia lub zmiany konkretnych oddziaływań rodziców, w innych sytuacjach wskazana może być dłuższa terapia dziecka lub rodziny. 

Zobacz też: Rodzic po rozwodzie – jak uniknąć przenoszenia problemów na dziecko?

Jak rozwijać pasje dziecka?

Psychoterapeuta dziecięcy oraz rodzinny

W wielu sytuacjach sama diagnoza to za mało. Stwierdzenie niepełnosprawności lub zaburzeń na tle psychicznym bywa pomocne, ale nie powoduje zmiany funkcjonowania dziecka ani nie uwalnia rodziny od problemów. W takich przypadkach konieczna jest specjalistyczna pomoc terapeutyczna dla dziecka.

Psychoterapeuta pomoże także w przyjrzeniu się zachowaniom dziecka na tle całego systemu rodzinnego. Czasami zmiana zachowania czy wyzdrowienie dziecka jest możliwe tylko wówczas, gdy psychoterapii podda się cała rodzina. Problem bowiem może mieć źródło w relacjach pomiędzy wszystkimi członkami rodziny.

W innych sytuacjach, gdy u malucha stwierdzono autyzm czy ADHD, rodzicom proponuje się udział w grupie wsparcia, gdyż poradzenie sobie z tak trudnymi zachowaniami dzieci jest często niemożliwe bez wsparcia zewnętrznego.

Po pomoc psychoterapeuty warto sięgać także w przypadku zdrowych dzieci, które znalazły się pod wpływem stresujących sytuacji jak rozwód rodziców, śmierć członka rodziny czy traumatyczne zdarzenie.

Psychiatra dziecięcy

W przypadku niektórych zaburzeń konieczne może być leczenie farmakologiczne lub hospitalizacja, o czym może zadecydować tylko lekarz psychiatra. W przypadku wielu psychicznych chorób dziecięcych jak np. zaburzenia odżywiania, nastroju, uwagi współpraca psychiatry z innymi specjalistami zwiększa szanse skutecznego leczenia. Obecnie wielu psychiatrów posiada dodatkowe wykształcenie w kierunku prowadzenia psychoterapii lub może zalecić odpowiedni jej rodzaj.

Placówki udzielające pomocy

Większość dzieci ma kontakt z psychologiem już w przedszkolu i szkole. Specjaliści z tych miejsc często określają problem dziecka i wskazują placówki zewnętrzne, do których rodzic może zgłosić się po pomoc. Pomoc psychologiczną, psychoterapeutyczną i psychiatryczną oferują przychodnie lekarskie, ośrodki pomocy psychologicznej, prywatne gabinety i fundacje. Istnieją miejsca specjalizujące się w zakresie danego problemu lub zaburzenia oraz placówki udzielające szeroko pojętej pomocy psychoterapeutycznej. Sięganie po nią nie jest niczym niezwykłym i świadczy o odpowiedzialności rodziców, którzy chcą wspomóc dziecko w trudnych chwilach.

Zobacz też: Smutne dziecko – jak je wspierać?

Autor: Martyna Pałaszewska – psycholog dziecięcy, Fundacja Pomocy Psychologicznej i Edukacji Społecznej RAZEM www.razem-fundacja.org

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (0)