Co wpływa na kształtowanie się układu immunologicznego noworodka?

Odporność człowieka kształtuje się od chwili jego narodzin, dlatego tak ważne jest żeby zadbać o wykształcenie mechanizmów obronnych już w organizmie noworodka. Czy karmienie piersią rzeczywiście wzmacnia układ immunologiczny dziecka?

Prawidłowa flora jelitowa, w odróżnieniu od bakterii patogennych, nie aktywuje swoistej reakcji immunologicznej skierowanej przeciw sobie. Wpływa ona na rozwój i dojrzewanie układu odpornościowego, kontrolując jego funkcje przez całe życie (…).

Jak rozwija się układ immunologiczny noworodka?

Kolonizacja jałowego przewodu pokarmowego płodu/noworodka zaczyna się natychmiast po urodzeniu i zależy od sposobu żywienia oraz otaczającego środowiska. W przeprowadzonych badaniach wykazano, iż u dzieci karmionych w sposób naturalny przewód pokarmowy jest skolonizowany przez bakterie rodzaju Bifidobacterium i Lactobacillus, zaś u dzieci karmionych sztucznie dominują szczepy beztlenowe, tj. Bacterioides, Staphylococcus, Escherichia coli. Przeprowadzone badania porównawcze grup noworodków urodzonych w sposób naturalny z urodzonymi drogą cięcia cesarskiego wykazały, iż cięcie cesarskie opóźnia rozwój prawidłowej flory bakteryjnej (E. coli, Bifidobacterium) zwiększając kolonizację bakterii z rodzaju Clostridium.

Wraz z dojrzewaniem dziecka dokonuje się stopniowa zmiana rodzaju bakterii jelitowych i około 2. roku życia flora jelitowa dziecka przypomina florę przewodu pokarmowego dorosłego człowieka. Przewód pokarmowy dorosłego człowieka zawiera około 1011–1012 bakterii/g treści jelitowej, w tym około 400 różnych szczepów. Liczba bakterii w poszczególnych odcinkach przewodu pokarmowego jest różna. W żołądku i początkowym odcinku jelita cienkiego jest najmniejsza. Dominują oporne na działanie kwasu solnego pałeczki kwasu mlekowego i streptokoki. Im bliżej końcowego odcinka przewodu pokarmowego, tym bardziej zwiększa się liczba bakterii jelitowych w przeliczeniu na gram treści jelitowej i różnorodności bytujących szczepów bakteryjnych. Największa ich liczba oraz różnorodność bytuje w jelicie grubym (1010–1012/g lub ml treści jelitowej), co jest wynikiem relatywnie wolnego czasu pasażu jelitowego.

Polecamy: Czy wiesz jak chronić odporność dziecka?

Sprawdź! Przegląd bielizny dla kobiet w ciąży i karmiących

Rola bakterii w przewodzie pokarmowym

Bakterie bytujące w przewodzie pokarmowym można podzielić na trzy grupy: korzystne dla gospodarza, tzw. bakterie saprofityczne, potencjalnie patogenne i bakterie patogenne. Do grupy bakterii korzystnych dla gospodarza należą Bifidobacterium i Lactobacillus, do potencjalnie patogennych zalicza się: E. coli, Bacterioides, Enterococcus, Streptococcus, zaś do bakterii patogennych należą m.in.: Clostridium, Staphylococcus, Pseudomonas, Klebsiella.

Ekosystem bakterii przewodu pokarmowego odgrywa ważną rolę wpływając na funkcje metaboliczne, troficzne i ochronne gospodarza. Główną funkcją metaboliczną ekosystemu jelitowego jest fermentacja niestrawionych resztek pokarmowych i śluzu produkowanego przez nabłonek jelitowy. (…) Ekosystem mikrobiontów wpływa także na skład jelitowej tkanki limfatycznej i odpowiada za aktywację systemu immunologicznego błony śluzowej. Nie jest udowodnione, czy mikrobionty jelitowe są niezbędne dla rozwoju GALT (…) (jelitowego układu immunologicznego – przyp. red) ale obserwacje wskazują, iż wpływają na rozwój zarówno swoistej, jak i nieswoistej odpowiedzi immunologicznej typu humoralnego, jak i komórkowego. Przy braku drobnoustrojów jelitowych dochodzi do szeregu zmian w błonie śluzowej i układzie immunologicznym przewodu pokarmowego.

Poczynione obserwacje na myszach hodowanych w sterylnych warunkach wykazały zanik błony śluzowej, niedostatecznie wykształcony układ immunologiczny błony śluzowej, zmniejszoną liczbę kępek Peyera, pozbawienie blaszki właściwej komórek CD4 i komórek plazmatycznych (…) Podobne obserwacje poczyniono w trakcie analiz nielicznych doniesień dotyczących noworodków. Wykazano, iż bakterie jelitowe przez swoiste receptory wpływają na funkcje komórek nabłonka, determinując w ten sposób różnicowanie komórek T oraz modulując odpowiedź zależną od przeciwciał. Kolonizacja bakteryjna przewodu pokarmowego jest odpowiedzialna za reakcje IgA (immunoglobuliny A – przyp. red.) na antygeny jelitowe(…)

Karmienie naturalne a wpływ na układ immunologiczny noworodka

W mleku matki, poza GOS (galaktooligosacharydy), znajduje się wydzielnicza IgA. Obecne w mleku Bifidobacterium stymuluje syntezę sIgA u noworodków karmionych naturalnie, co nie ma miejsca u noworodków karmionych sztucznie. Bifidobacterium i Lactobacillus mogą mieć wpływ na wydzielanie mucyn (białek wiążących się z patogenami jako część układu odpornościowego – przyp. red.) przez aktywację genów MUC2 i MUC3, co powoduje hamowanie przylegania patogennych bakterii jelitowych do błony śluzowej.

(…)Przewód pokarmowy potrzebuje ekspozycji na bakterie do rozwoju mechanizmów obronnych i właściwej odpowiedzi immunologicznej. W skład mleka matki wchodzą także m.in. immunoglobuliny, komórki układu immunologicznego (makrofagi, leukocyty), glikoproteiny (laktoferryna), aktywne peptydy, lizozym. Jednak korzystny wpływ zdrowotny wynika nie tylko z obecności tych aktywnych substancji i komórek, ale prawdopodobnie także z obecności w mleku matki bakterii z rodzaju Staphylococcus, Lactococcus, Enterococcus, Lactobacillus, Bifidobacterium.

Szczególnie te dwa ostatnie wydają się mieć bardzo duży wpływ na stymulację układu odpornościowego dziecka. Przypisywana im rola polega na hamowaniu wzrostu patogennych bakterii, między innymi przez obniżenie pH jelitowego, produkcję kwasów organicznych czy też współzawodnictwo o miejsce przylegania do błony śluzowej nabłonka jelitowego.

Warto zobaczyć: Jak za pomocą diety dbać o odporność dziecka?

Czy dzieci karmione piersią chorują rzadziej?

Prebiotyczne oligosacharydy mleka kobiecego to fizjologiczne składniki, mające dobroczynne działanie na układ immunologiczny dziecka. Potwierdzają to liczne badania i obserwacje kliniczne. Dzieci karmione piersią rzadziej chorują z powodu infekcji i innych dysfunkcji układu immunologicznego w porównaniu z niemowlętami karmionymi sztucznie. Dane epidemiologiczne z krajów rozwiniętych i rozwijających się wykazują, że karmienie piersią zapobiega infekcjom pokarmowym i oddechowym. W Szkocji przeprowadzono badanie z udziałem 618 matek z niemowlętami. Wykazało ono, że niemowlęta karmione wyłącznie piersią przez minimum 13 tygodni rzadziej zapadały na infekcje układu pokarmowego i oddechowego, niż karmione preparatami sztucznymi. Odporność utrzymywała się przez cały pierwszy rok życia. Karmienie dzieci pokarmem kobiecym zapobiega rozwojowi alergii skórnej i pokarmowej, także w przypadku dodatniego alergicznego wywiadu rodzinnego.

Zobacz także: Gdy dziecko ciągle choruje. Co osłabia odporność dziecka?

Fragment pochodzi z książki „Dziecko i jego środowisko. Wyzwania pediatrii w XXI wieku. Immunoprofilaktyka u dzieci i młodzieży” (wyd. Continuo 2012). Tytuł, lid, śródtytuły i niektóre skróty pochodzą od redakcji. Publikacja za zgodą wydawcy.

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (2)
/5 miesięcy temu
Mojemu dziecku jeszcze w szpitalu podawano preparat FFbaby, który zasiedla jałowy układ noworodka dobrymi, dzieki temu nie miał problemów brzuszkowych, preparat tez wzmacnia odporność.
/2 lata temu
układ odpornościowy to najważniejsza rzecz u małego dziecka. zażywam razem z małym witaminę d w d-vitum forte i na szczęście nie chorujemy ani jedno ani drugie. ale to zasługa tej witaminy bo stymuluje ona odporność :)