Choroby skóry u niemowląt

W artykule poruszymy problem chorób skóry u niemowląt. Opiszemy wiele patologii skóry w wieku niemowlęcym i noworodkowym, m.in. Łojotokowe zapalenie skóry, pokrzywkę, znamiona barwnikowe, naczyniaki, bielactwo, liszajec, zespół dziecka kolodionowego.

Skóra niemowlęcia różni się od skóry osoby dorosłej. Skóra malucha jest delikatna, miękka, mniej sprężysta, wrażliwa i jeszcze nie w pełni rozwinięta. Jej bariery ochronne wzmacniają się wraz ze wzrastaniem dziecka. Na stan skóry niemowlęcia ma wpływ wiele czynników, jak np. dieta maluszka, jakość ubranek i pieluch, środki pielęgnacyjne, proszki i płyny do prania, a także promieniowanie UV, wilgotność powietrza i temperatura otoczenia.

Okres niemowlęcy, to pierwszy rok życia dziecka. Wyróżniamy w nim jeszcze okres noworodkowy – czyli pierwszy miesiąc życia dziecka. Zarówno okres noworodkowy, jak i niemowlęcy, to czas, w którym młody organizm adaptuje się do nowych warunków, poza łonem mamy. Przystosować musi się także skóra, która jest około 2 razy cieńsza od skóry dorosłego... Kształtują się wówczas jej funkcje. W okresie noworodkowym i niemowlęcym, charakterystyczne jest występowanie różnych zmian skórnych, które z czasem same znikają i nie mają wpływu na stan zdrowia dziecka. Młodych rodziców przyprawiają o zmartwienia, a są zupełnie niegroźne lub wymagają jedynie obserwacji. Do takich zmian należą:

  • „uszczypnięcia bociana” / plamy łososiowe – to czerwone plamy na skórze czoła, brzegów górnych powiek, na górnej wardze i okolicach karku, powstałe w wyniku miejscowego rozszerzenia się naczyń krwionośnych
  • prosaki – są to przerośnięte gruczoły łojowe, występują w postaci delikatnych biało-żółtych plamek lub grudek zlokalizowanych na czole, nosie i policzkach; nie wolno ich wyciskać ani złuszczać, gdyż znikną samoistnie w ciągu 2-4 tygodni – czyli w czasie dojrzewania gruczołów łojowych.
  • perły Epsteina – są to torbiele naskórka, występujące jako skupienie pojedynczych białych plamek w jamie ustnej, na połączeniu podniebienia miękkiego i twardego, rzadziej na granicy z zębodołu i napletku prącia, także ustępują samoistnie
  • naczyniaki włośniczkowe – są to żywo-czerwone małe grudki, występujące na dowolnych częściach ciała (głównie klatka piersiowa, plecy i twarz), są obecne nawet od pierwszych chwil życia, ustępują samoistnie; gdy się powiększają lub utrudniają funkcjonowanie, wówczas rozważa się ich leczenie chirurgiczne
  • plamy mongolskie – są to ciemno-niebieskie, płaskie plamy, podobne do siniaków, ujawniające się na skórze dolnych partii pleców, pośladkach, a także na zewnętrznych powierzchniach dłoni i stóp u dzieci o śniadej cerze, ustępują samoistnie około piątego roku życia
  • toksyczny rumień noworodkowy = trądzik noworodkowy = pokrzywka noworodkowa – to pojawiające się około 2-3 dni po porodzie rumienie i zaczerwienienia na ciele dziecka, głównie na tułowiu, w których obrębie mogą tworzyć się małe, białawe krosty o wielkości łebka od szpilki; plamy ustępują samoistnie po około tygodniu, jednak mogą nawracać i pojawiać się w innym miejscu – wówczas warto skonsultować to z lekarzem.

Istnieje jednak wiele patologii skóry w wieku niemowlęcym i noworodkowym. Nastręczają mnóstwa problemów leczniczych i pielęgnacyjnych. Niektóre pojawiają się zdecydowanie rzadko, a inne są bardziej popularne. Przykładem może być potówka, odparzenie, wyprysk atopowy lub pokrzywka, które coraz częściej spotykamy u maluchów. Pewne z nich powstają na skutek zaniedbań pielęgnacyjnych, a inne zaś z niewyjaśnionych przyczyn. Oto one:

Jakie objawy wskazują na chorą trzustkę? [video]
 

Potówki u niemowląt

Potówka to zmiana skórna powstająca na skutek zwiększenia wydzielania potu i utrudnionego jego odpływu, np. z powodu przegrzania, złego doboru ubranek i pieluch; mają postać wodo-jasnych, drobnych pęcherzyków, na niezmienionej zapalnie skórze głowy, szyi, pleców, wokół uszu; pęcherzyki mogą pękać oraz nadkażać się bakteriami i grzybami; przy nieprawidłowej pielęgnacji skóry dziecka, np. używaniu oliwki u dzieci z nadpotliwoscią i otyłych, może pojawić się potówka czerwona – czerwona grudka z pęcherzykiem, swędząca lub piekąca, na prawidłowo zabarwionej skórze lub zmienionej zapalnie; powstają tam gdzie stykają się dwie powierzchnie skóry, czyli np. fałdki skórne, doły podkolanowe itp., one także mogą się infekować, głównie gronkowcami i występować jako potówka krostowa.

Potówkę leczymy właściwą pielęgnacją, używając delikatnych mydeł dla dzieci, rezygnując z oliwki i stosując obojętne pudry płynne. Gdy pozwalają na to warunki (ciepło!), zmiany te można wietrzyć, pozostawiając dziecko na jakiś czas bez ubranka. Zakażone potówki przeciera się wacikiem nasączonym 70% spirytusem lub stosując przeciwbakteryjne/przeciwgrzybicze maści. Trzeba pamiętać o dokładnym osuszaniu skóry dziecka i dostosowywaniu ubioru do panujących warunków. Ubranka powinny być bawełniane, luźne i przewiewne, prane w delikatnych środkach. Pieluchy najlepiej gdy są wykonane z przepuszczającego powietrze materiału. Zaniedbanie potówki i jej zakażenie, wiedzie do powikłań w postaci ropni i bakteryjnych zapaleń ujść gruczołów potowych.

 

Odparzenia u dzieci

Są to zmiany skórne, pojawiające się w okolicach krocza, pachwin i pośladków. Mają postać dobrze odgraniczonych czerwonych i piekących plam. Często towarzyszą im nadkażenia, owrzodzenia i sączenie. Dochodzi do nich na skutek zaniedbań higienicznych, poprzez nieczęste zmiany pieluch, niedokładne osuszanie skóry dziecka, nadmierne pocenie się, ocieranie się fałdów skóry, jak również w wyniku drażniącego działania tworzywa, z którego wykonana jest pielucha. Na wystąpienie odparzeń szczególnie narażone są dzieci o wrażliwej skórze. Dalsze zaniedbanie odparzenia, może skutkować infekcją i wyparzeniem bakteryjnym.

Aby zapobiegać odparzeniom, trzeba stosować się do prostych wskazówek. Obejmują one mycie dziecka wodą z dodatkiem mydeł dla noworodków/niemowląt, dokładne spłukiwanie mydlin, staranne osuszanie ciała dziecka, dostosowywanie ubioru do warunków otoczenia oraz wietrzenie zmian odparzeniowych. Trzeba pamiętać o częstych zmianach pieluchy i każdorazowym podmywaniu zanieczyszczonych okolic ciała dziecka. W razie nadkażenia odparzeń stosuje się specjalne okłady, zalecone przez pediatrę. Mogą to być np. okłady wysuszające, z rozcieńczonym fioletem gencjany i specjalne maści. Zaleca się również stosowanie kremów ochronnych, jak np. Tormentiol i Alantan.

 

Pieluszkowe zapalenie skóry

Jego przyczyny są podobne do etiologii odparzeń. Głównie dotyczą zbyt oszczędnego zmieniania pieluch i oddziaływania drażniących substancji z potu, kału i moczu, na delikatną skórę dziecka. Ryzyko pieluszkowego zapalenia skóry jest duże w przypadku biegunek, atopowego zapalenia skóry, wyprysku łojotokowego, kontaktowego zapalenia skóry, infekcji drożdżakowych, jak również niedokładnej higieny maluszka, wzmożonej potliwości podczas upałów oraz przegrzewania dziecka.

Wykwity skórne w postaci rumienia, przypominające odparzenie, pojawiają się na pośladkach, w okolicach krocza, podbrzusza i górnej części ud. Zmiany nie obejmują zagięć skórnych. Cięższe postacie pieluszkowego zapalenia skóry, charakteryzują się występowaniem nadżerek i owrzodzeń. Skóra może się nadkażać, np. grzybami, wtedy na zarumienionych powłokach widoczne są grudki, pęcherzyki lub krostki (czyli tzw. wykwity satelitarne).

Leczenie pieluszkowego zapalenia skóry opiera się na rzetelnej toalecie niemowlęcia, wietrzeniu zmian łagodnych, stosowaniu emolientów, częstej zmianie pieluszek i dwu- trzy- krotnym podmywaniu dziecka podczas upałów i każdorazowo w przypadku zabrudzenia. Bardzo ważne jest dokładne osuszanie okolic pośladków, ud i krocza malucha. W razie infekcji i ostrzejszych postaci pieluszkowego zapalenia skóry, stosuje się miejscowo maści ze sterydami, przeciwbakteryjne lub przeciwgrzybicze. Niekiedy bywa konieczne wdrożenie antybiotyku działającego ogólnie, np. drogą dożylną.

 

Łojotokowe zapalenie skóry

Przyczyna powstawania łojotokowego zapalenia skóry u niemowląt, nie została poznana. Zmiany skórne pojawiają się w dwóch pierwszych miesiącach życia. Objawia się występowaniem rumieniowego, łuszczącego się wykwitu, na owłosionej skórze głowy. Później złuszczające się masy, tworzą gęstą i lepką powłokę, która przylega do głowy. Potocznie nazywa się ją ciemieniuchą. Łuszcząca się wysypka, może rozprzestrzeniać się na dalsze partie ciała – twarz, szyję, pachy, zgięcia łokciowe, pachwiny i okolice krocza. Nie swędzi, ale jej zaistnienie może zwiastować wystąpienie atopowego zapalenia skóry, w późniejszych latach życia.

Ciemieniuchy nie można złuszczać mechanicznie. Zaleca się stosowanie specjalnych maści, rozmiękczających jej masy. Zawierają one niskie stężenia siarki lub kwasu salicylowego. Nakłada się je codziennie, na kilka godzin, a następnie spłukuje. Można również nacierać główkę oliwką i delikatnie ją „czesać” specjalną szczoteczką z włosiem. Zmiany, które się rozprzestrzeniły, łagodzone są maścią ze sterydem, ewentualnie w połączeniu z maścią przeciwbakteryjną lub przeciwgrzybiczą.

 

Atopowe zapalenie skóry u niemowląt

Wyprysk atopowy pojawia się najczęściej około pierwszego roku życia. Występuje pod postacią swędzącej wysypki, zmuszający dziecko do drapania. Maluch jest drażliwy i płaczliwy, z powodu dokuczliwego świądu. Rozdrapane zmiany mają postać rumienia z sączącym się płynem, pokrytego strupem. Skóra dziecka jest sucha, a wysypka lokuje się na twarzy i tułowiu malucha. Później, u chorych dzieci może rozwinąć się katar sienny lub astma, a rozdrapane zmiany ulegc zliszajowaceniu, czyli powstaniu ciemniejszych, bruzdowatych zgrubień.

W leczeniu atopowego zapalenia skóry stosuje się eliminację alergenów, nawilżające emolienty, maści ze sterydami, opatrunki zapobiegające drapaniu zmian i przyspieszające gojenie, ewentualne antybiotykoterapię oraz leczenie farmakologiczne alergii. Więcej o AZS, znajdziesz w artykule Zespół atopowego zapalenia skóry

 

Pokrzywka

To wysypka o charakterze podrażnienia, swędząca, w której można zauważyć bąble o różowym lub porcelanowo-białym kolorze, bądź grudki i pęcherzyki. Gdy pokrzywka obejmuje głębsze warstwy skóry, wówczas może dojść do obrzęku warg i okolic oczu. Zazwyczaj jest to późna reakcja uczuleniowa na określony alergen (mleko krowie, orzeszki ziemne, ryby, leki, pomidory, truskawki, jaja, sery), wirusy, ukąszenia pcheł, roztoczy itp. Wysypka może też pojawić się w odpowiedzi na zimno i ciepło oraz tarcie i nacisk. Drapanie może sprzyjać nadkażeniu wysypki bakteriami lub grzybami.

W leczeniu stosuje się leki odczulające i sterydy, w zależności od jej nasilenia, a także eliminację alergenu, np. wykluczenie danego produktu z diety. Gdy pokrzywka jest nadkażona, wówczas pomocne jest smarowanie zmian maściami przeciwbakteryjnymi lub przeciwgrzybiczymi. Czasem okazuje się pomocne owinięcie zmian opatrunkiem, po to aby zapobiec ich drapaniu przez dziecko. Trzeba też pamiętać o obcinaniu paznokci dziecku. Pokrzywka alergiczna zazwyczaj zanika po około tygodniu.

 

Znamiona barwnikowe

Znamiona barwnikowe, znane nam wszystkim doskonale pod potoczą nazwą „pieprzyki”, dotyczą niewielkiej grupy noworodków i niemowląt. Na ogół nie mają one dużych rozmiarów. Niekiedy jednak znamiona obejmują rozległe obszary skóry, przybierając zdumiewające rozmiary, których średnica przekracza 9 centymetrów. Zmiany te są obciążone kilkuprocentowym ryzykiem rozwinięcia się czerniaka w dalszych etapach życia. Bardzo rzadko dochodzi do ujawnienia się czerniaka złośliwego u dzieci. Może mieć to miejsce w przypadku znamion olbrzymich, obejmujących np. całe plecy, część pleców i pośladki, a choroba rozwija przed okresem dojrzewania.

Gdy dziecko ma dużo znamionek, bądź jego rozmiary są zadziwiająco duże, wówczas konieczna jest wizyta u lekarza. Następne kroki to konsultacja dermatologiczna, chirurgiczna i onkologiczna. Pewne znamiona się usuwa za pomocą skalpela i oddaje do badań histopatologicznych. Jeśli maluch ma dużo znamion i jasną karnację, wówczas zanim zdecydujemy się na spacer, warto go zabezpieczyć przed szkodliwym promieniowaniem UV. Dostępne są kremy z wysokimi filtrami dla niemowląt, których aplikację powtarzamy co kilka godzin. Głowę dziecka warto okryć bawełnianą czapeczką.

 

Naczyniak jamisty

Jest to patologia naczyniowa, ujawniająca się około pierwszego miesiąca życia dziecka, częściej u dzieci wcześniej urodzonych. Z czasem zwiększa on swoje rozmiary, by później się znowu zmniejszyć lub zniknąć. Jest to guzek, o kolorze fioletowym lub różowawym, na którym widać sieć naczynek krwionośnych. Jego powierzchnia może się błyszczeć.

Nie podejmuje się leczenia, wówczas, gdy naczyniak nie przeszkadza przy oddychaniu, odżywianiu, czy otwieraniu oczu. Naczyniaki takie są ostrzykiwane lekami, co ma powodować ich destrukcję. Powikłaniem naczyniaka jamistego mogą być owrzodzenia lub krwotok. Duże zmiany naczyniakowe, mogą przyczyniać się do zmniejszenia się płytek krwi u dziecka, wówczas wdraża się odpowiednie leczenie.

 

Znamię naczyniowe płaskie

Inaczej zwane „znamieniem czerwonego wina”, zauważa się już u noworodków. Wraz z wiekiem, obserwuje się powiększanie znamienia. Jego przyczyną są malformacje, czyli wady wrodzone, drobnych naczyń krwionośnych skóry. Gdy znamię czerwonego wina rzutuje się na przebieg nerwu trójdzielnego, wówczas istnieje przypuszczenie, że towarzyszy patologicznym zmianom w naczyniach mózgowych, z kolei gdy zmiany umiejscawiają się na kończynach – wtedy mogą współistnieć zmiany kostne, np. w postaci ich pogrubienia. Znamię naczyniowe płaskie może być leczone za pomocą laseroterapii.

 

Bielactwo – albinizm

To choroba polegająca na zaburzeniach związanych m.in. z rozmieszczeniem melaniny (pigmentu) w skórze i oczach. Albinizm może ujawniać się w oczach, jako brak barwnika w tęczówce (prześwitujące przez nią naczynia krwionośne, nadają jej czerwoną barwę), siatkówce, powiekach i brwiach, co upośledza widzenie. Problemy oczne i światłowstręt, wymuszają u dziecka marszczenie brwi. Skóra dziecka po urodzeniu jest jasno-różowa, później blada i podatna na oparzenia słoneczne. Włosy dziecka także są jasno ubarwione.

Problemy oczne można leczyć stosowaniem barwionych soczewek kontaktowych, już od wieku niemowlęcego. Trzeba wykazać także szczególną dbałość o skórę. Przy wyjściu na zewnątrz, smarujemy ją kremem z wysokim filtrem i powtarzamy jego aplikację. Na głowę zakładamy dziecku czapeczkę z daszkiem i okrywamy ciało. Maluch nie powinien długo przebywać na słońcu.

 

Liszajec pęcherzowy

To poważna postać liszajca, która ujawnia się przede wszystkim u noworodków. Należy do rzadkich schorzeń, wywoływanych głównie przez gronkowca złocistego. Liszajec to jedno z bardzo zaraźliwych zakażeń skórnych, objawiające się czerwonymi plamkami, przekształcającymi się w pęcherzyki. Gdy pęcherzyki pękają, zaczyna się z nich sączyć płyn, którego zasychanie powoduje tworzenie się rozległych strupów, o miodowej barwie. Pęcherze lokują się głównie na twarzy, szyi i rękach. Zazwyczaj liszajec pęcherzowy towarzyszy atopowemu zapaleniu skóry.

W leczeniu wykorzystuje się antybiotyki działające miejscowo, a w cięższych przypadkach także działające ogólnie. Istotne jest również wykonanie wymazu z nosa, w celu wykrycia nosicielstwa gronkowca złocistego, bytującego w tylnych nozdrzach, gdyż może mieć to duży wpływ na zakażanie pęcherzy. Nosicielami jest duża część naszego społeczeństwa. Można je leczyć antybiotykoterapią ogólną i miejscową (maści do nosa).

 

Pęcherzowe oddzielanie naskórka

To bardzo rzadko występująca choroba genetyczna, w której przebiegu charakterystyczne jest występowanie pęcherzy na skórze i błonach śluzowych (owrzodzenia, zwężenie przełyku). Pęcherze pojawiają się same lub na skutekiewielkiego urazu. Rany powstałe w ten sposób mogą ulec zakażeniu. Choroba miewa ciężki przebieg, w którym ma miejsce zrastanie się palców i powstawanie przykurczów (jako wynik ciągłego powstawania ran i ich gojenia – podobnie jak w oparzeniach). Pęcherzowe oddzielanie naskórka o takim przebiegu może prowadzić do zgonu dziecka.

Leczenie opiera się na zapobieganiu powstawania nowych ran, co jest szalenie trudne. Istotna jest także profilaktyka zakażeń skóry, jak również leczenie już zaistniałych. Nie można pozwolić doprowadzić do niedożywienia chorego dziecka. Zespół terapeutyczny powinien być tworzony przez dermatologa dziecięcego, pediatrę, chirurga plastyka, pielęgniarkę i dietetyka.

 

Zespół dziecka kolodionowego

To kolejna rzadka choroba, której znakiem rozpoznawczym jest zmiana skórna w postaci „rybiej łuski”, czyli suchej, łuszczącej się skóry. U noworodka obserwuje się napięty, błyszczący naskórek, który porównuje się do błony kolodionowej, pergaminu lub wylanego na skórę i zaschniętego białka jaja kurzego.

W leczeniu stosuje się emolienty, czyli środki zmiękczające i nawilżające skórę. Patologiczny naskórek pęka i oddziela się po kilku tygodniach, pozostawiając normalną skórę lub skórę o fakturze „rybiej łuski”.

Opracowano na podstawie:

1.Lissauer T., Clayden G, Malinowski A. (red. wyd. I polskiego), Pediatria, Elsevier Urban&Partner, Wrocław 2009
2.Pietrzak J., Problemy zdrowotne noworodków i niemowląt w praktyce lekarza rodzinnego, http://www.unipharm.pl

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (31)
Karina/2 miesiące temu
U nas zostało stwirdzone niestety Atopowe Zapalenie Skóry, które wymaga od nas naprawdę wiele pracy. Czego nie robi się dla komfortu swojego dziecka by zobaczyć ten uśmiech, tak tak wszytskie mamy zapewne wiecie! Od 3 miesięcy kapiemy Zuzie w emulsji Eloderm a po kąpieli smaruję ją regularnie balsamem z tej samej serii. Póki co nie planuje zmian bo nasza systematyczność spowodowała, że objawy choroby po miesiącu naprawdę zniknęły jedynie gdy Zuzia zje cośzakazanego to pojawiają się nowe obszary, które po kąpieli nie nasilają się ani nie widzę by dokuczał jej jakiś świąd. Oczywiście od pierwszego zastosowania do zobaczenia pierwszych PRAWDZIWYCH efektów minęło kilka dni, ale świąd ustał rzeczywiście już drugiego dnia. Stwierdzam to po tym iż zniknęły takie ' sznyty' od pazurków. Polecam mam nadzieję, że jeszcze innym mamom pomoże. Polecam ze względu na cenę i skuteczność bo wiele drogich producentów ludzie próbują i zawiedzenie jest ogromne jak wydaje się setki a one nie przynoszą skutków..
Osica/5 miesięcy temu
U nas też od początku Eloderm. Nie tylko nawilża, ale i natłuszcza skórę, dzięki czemu jest zdrowa i bezpieczna. :)
katarzynal/5 miesięcy temu
Jak syn się urodził to jego skóra była strasznie delikatna i wrażliwa z czasem dostawał rożnych podrażnień i skóra robiła sie sucha. Lekarz wtedy zalecił kapac go w emulsji do kapieli eloderm i wtedy się poprawiło. Podrażnienia znikneły a skóra była odpowiednio nawilżona i natłuszczona.
POKAŻ KOMENTARZE (31)