Prawy but na lewą nogę - funkcje półkul mózgowych

Kiedy przez pomyłkę założymy lewy but na prawą nogę wielu z nas poczuje dyskomfort i szybko naprawi ten błąd zdejmując but i zakładając go na lewą nogę. Z pewnością jednak wielu z nas obserwowało innych ludzi, którym taka zamiana nie przeszkadza, a przynajmniej nie skłania ich do szybkiej reakcji. Są dzieci a czasem nawet osoby dorosłe, które w zamienionych butach będą chodziły tak długo, aż ktoś inny nie zwróci im na ten fakt uwagi. Podobnie dzieje się w przypadku korzystania z półkul mózgowych.

Prawy but na lewą nogę - funkcje półkul mózgowych

Zarówno prawa jak i lewa półkula mózgowa wyspecjalizowały się w pełnieniu określonych funkcji, są w pewien sposób "uszyte" na miarę. Dlatego też, jeśli „nosimy” je, korzystamy z nich we właściwy sposób, wówczas proces nauki przebiega szybciej i przyjemniej. A czy mamy wpływ na to, z której półkuli mózgowej korzystamy do wykonania zróżnicowanych zadań?

Stronność, czyli lateralizacja ustala się już w połowie życia płodowego, a jednoznaczna dominacja prawej lub lewej strony ciała powinna ustalić się jednoznacznie do 6 roku życia dziecka, choć pojawiają się głosy naukowców mówiące, iż stronność powinna ustalić się do 2 roku życia. Wraz z ustaleniem się dominacji prawej strony ciała kształtuje się dominacja lewej półkuli mózgu, w przypadku dominacji lewej strony ciała – rolę nadrzędną będzie pełniła prawa półkula mózgowa. I bez względu na czas, który przyjmiemy za graniczny dla ustalenia się lateralizacji, trzeba pamiętać o tym, że decyzja ta, choć dokonana w sposób intuicyjny, podyktowana czynnikami genetycznymi, będzie miała wpływ na dalszy przebieg procesu uczenia się. Inaczej uczy się prawa półkula a inaczej lewa, ponieważ przygotowane są do pełnienia innych funkcji.

Od 1928 roku do teraz. To video pokazuje fragmenty filmów, które zdobyły Oscara za najlepsze efekty specjalne w ciągu ostatnich 88 lat!

Większość osób jest prawostronna, zatem częściej korzysta z półkuli lewej w procesie uczenia się. Do nich też w dużej mierze dostosowane są programy uczenia się oraz sposób nauczania preferowany przez nauczycieli, z których wielu również jest prawostronnych, zatem przetwarza i przekazuje informacje w sposób odpowiadający lewej półkuli mózgowej. Zdecydowaną mniejszość stanowią osoby zorientowane lewostronnie i częściej korzystające z prawej półkuli mózgowej. Są oni w dużo trudniejszej sytuacji, kiedy muszą w sposób charakterystyczny dla lewej półkuli nauczyć się czytania, pisania, ortografii, czy matematyki.

Zmienna dominacja półkul

W podobnie trudnym położeniu są osoby, które charakteryzują się zmienną dominacją półkul. Problem znika, jeśli osoby o zmiennej dominacji półkul wykorzystują lewą półkulę do wykonywania czynności i rozwiązywania problemów o charakterze sekwencyjnym, a prawą półkulę do wykonywania czynności i zadań o charakterze symultanicznym. Jeśli jednak tak się nie stanie, dochodzi do sytuacji, w której zadania symultaniczne wykonuje półkula lewa, a sekwencyjne – półkula prawa. Efektem jest wydłużający się czas uczenia się, zniechęcenie i brak wiary we własne możliwości. Oto kilka przykładów sytuacji edukacyjnych, w których brak adekwatnego wyboru półkuli mózgowej do charakteru zadania przyniesie porażkę zamiast sukcesu:

  • Czytanie – nie tylko nauka czytania, ale również umiejętność czytania ze zrozumieniem to zadanie dla lewej półkuli mózgowej, która posiada umiejętność sekwencyjnego rozpoznawania liter, sylab i słów, a następnie składania ich w zdania i rozumienia ich znaczeń. Prawa półkula bazuje na wrażeniach całościowych, widzianych wcześniej strukturach lingwistycznych – patrzy na słowo i nie widzi poszczególnych liter, a jedynie całościowy obraz słowa, zatem może się mylić, ponieważ nie dostrzega szczegółów takich jak kropki i „ogonki”, np. zamiast słowa dom czyta się bom, albo zamiast słowa bąbel czyta się Babel. Czytanie prawą półkulą powoduje, że fragmenty tekstu mogą być źle zrozumiane. Można jednak temu zaradzić – trzeba rozwijać językowe umiejętności lewej półkuli;
  • Ortografia i gramatyka – są to zadania dla lewej półkuli mózgowej, gdy wykonuje je prawa półkula mózgowa, popełnia wiele błędów, przestawia litery, myli końcówki fleksyjne;
  • Pisanie – to nie tylko umiejętność sekwencyjnego zapisu kolejnych liter, ale również określony sposób zapisu tekstu, przestrzeganie określonych zasad edycji – są to również zadania sekwencyjne, czyli prawa półkula nie poradzi sobie z nimi tak dobrze jak lewa;
  • Zadania matematyczne – część z nich jest przeznaczona dla lewej półkuli, a część dla prawej półkuli. Jeśli trzeba na zadanie spojrzeć całościowo, dostrzec schemat i wzajemne zależności, wówczas należy skorzystać z funkcji prawej półkuli. Z kolei lewa półkula mózgowa potrafi wyjaśnić słownie i poprzez kolejne operacje matematyczne sens rozumowania.
SKOMENTUJ
KOMENTARZE (3)
/6 lat temu
Czy mamy wpływ na to, z której półkuli mózgowej korzystamy do wykonania zróżnicowanych zadań?
/7 lat temu
Przekazuję odpowiedź autorki na zadane pytania: /> "Odpowiedź zacznę od ostatniego pytania. Otóż cel tego artykułu był następujący – ukazać znaczenie dominacji jednej z półkul mózgowych lub sposobu współpracy miedzy nimi dla nabywania tak podstawowych umiejętności jak czytanie, pisanie, liczenie oraz dla doskonalenia procesu uczenia się. Często w czasie badań psychologiczno – pedagogicznych wskazuje się na zaburzenia percepcji słuchowej, wzrokowej i analizatora kinestetyczno – ruchowego jako przyczynę opóźnień w nauce lub wytłumaczenie dla trudności szkolnych. Rola półkul mózgowych sprawia, że niewystarczająca staje się terapia ukierunkowana na kompensację i korekcję zaburzonej funkcji, trzeba również poznać sposób przekazywania i nabywania wiedzy, by ustalić, jaki jest sposób pracy półkul mózgowych, gdyż może okazać się konieczne rozwijanie zaniedbanych do tej pory umiejętności prawej lub lewej półkuli. Zarówno dorobek badaczy zagranicznych w zakresie neurologii, psycholingwistyki i neurolingwistyki, jak też własne badania prowadzone przez odwołującą się do nich Panią prof. Jagodę Cieszyńską przemawiają za tym, by uznać powyższe dane. Z przywoływanych tu badań wynika, że większość osób jest zdominowanych prawostronnie, co oznacza, że dominuje u nich prawa ręka, noga, ucho, oko, pozostaje oczywiście grupa osób, które charakteryzują się skrzyżowaną lateralizacją, ale ich należy określać właśnie tym mianem – osoby o skrzyżowanej lateralizacji. Proszę również nie utożsamiać zjawiska zmiennej dominacji półkul mózgowych ze skrzyżowaną lateralizacją. Skrzyżowana lateralizacja, to zjawisko, które występuje u osób, które mają dominującą np. rękę i nogę prawą, a ucho i oko lewe, lub inaczej oko i ręka dominująca znajdują się po stronie prawej, a noga i ucho po stronie lewej lub też jeszcze inaczej, nie będę jednak wypisywać tu wszystkich możliwych kombinacji skrzyżowanej lateralizacji, gdyż jest ich wiele. Z kolei zmienna dominacja półkul mózgowych oznacza korzystanie z umiejętności prawej lub lewej półkuli mózgowej w zależności od potrzeb, a potrzeby te wyznaczane są charakterem zadania: symultanicznym lub sekwencyjnym. Wiedza ta może okazać się pomocna nie tylko w procesie terapeutycznym, ale głównie w czasie planowania własnej nauki, by zwiększyć jej skuteczność i wydajność." Marzena Czarnowska
/7 lat temu
Witam serdecznie, Na początku artykułu zadała Pani pytanie, na które nie odpowiedziała. Co to znaczy, że większość osób jest prawostronna? Czy ma Pani na myśli prawoRĘCZNA? A co z nóżkami, uszkami, oczkami? Skąd te dane? Co to jest zmienna dominacja półkul? Czy może chodzi Pani o skrzyżowaną lateralizację, gdzie np. jest dominująca prawa ręka, ale lewa noga... Jaki jest cel tego artykułu?