Poezja polsko – łacińska

Pierwsze utwory poezji polsko - łacińskiej nie mają wybitnego charakteru.

Paweł z Krosna (zm. 1517) interesuje się poezją klasyczną, objaśnia wiersze Wergilego i Owidiusza. W jego utworach brak oryginalności i samodzielności. Tworzy głównie poezję panegiryczną, np. wiersz z okazji zaślubin Zygmunta I z Barbarą Zapolyą lub uwieczniający udział króla w kongresie wiedeńskim.

Jego uczeń, Jan z Wiślicy, był bardziej oryginalny w doborze tematów. W setną rocznicę bitwy pod Grunwaldem powstał wiersz Wojna pruska, w którym autor pragnie przypomnieć świetne zwycięstwo przodków.

Jak pomóc piersiom wrócić do formy po ciąży i karmieniu piersią?

Dopiero poeci nieco późniejsi zaczęli tworzyć literaturę polsko-łacińską o wiele wartościowszą.

Jan Dantyszek (1485 - 1548)

Wstąpił na służbę królewską i wiele lat spędził na obcych dworach, zyskując opinię zdolnego dyplomaty. Pisał epigramaty, utwory nagrobne (epitafia) i weselne (epitalamia), wiersze polityczne i utwory o charakterze moralizatorskim. Był autorem dzieła Życie Jana Dantyszka - autobiograficznego utworu podsumowującego własne życie.

Mikołaj Hussowski (zm. 1533)

Dworzanin biskupa Erazma Ciołka, zdobył staranne wykształcenie, przebywał długo w Rzymie. Tam też powstało jego największe dzieło Pieśń o żubrze. Legenda mówi, że papież Leon X interesował się nieznanym mu zwierzęciem, biskup Ciołek zamówił więc wypchanego żubra, a Hussowskiemu polecił napisać poemat.

Ponieważ papież zmarł, poeta dedykował wiersz królowej Bonie. Jest to nieprzeciętny utwór, oddający wierny obraz potężnego zwierza oraz poetycką wizję polskich puszcz i polowań.

Zobacz też : Podłoże społeczno polityczne epoki

Klemens Janicki (1516 - 1543)

Najwybitniejszy poeta ze względu na wysoki poziom artystyczny dorobku i różnorodność tematyki, bardzo zdolny humanista, zmarł młodo. Pochodził z biednej rodziny chłopskiej pod Żninem, ukończył szkołę parafialną, potem kolegium w Poznaniu.

Zdolnym chłopcem zajął się biskup Andrzej Krzycki, umożliwił korzystanie z własnej biblioteki i kontakt z ludźmi wybitnymi i wpływowymi.

Wojewoda krakowski Kmita wysłał Janickiego na studia do Padwy, skąd młodzieniec wrócił z tytułem doktora i sławą poety, lecz ciężko chory. Przed śmiercią przygotował jeszcze do druku tom poezji obejmującej elegie, epigramaty i tzw. tristia (smutki). Poeta najchętniej pisał elegie.

Szczególną popularność zyskała jedna z nich: O sobie samym do potomności. Utwór przedstawia dzieje samego autora, własne życie od narodzin w ubogiej chacie po ostatnie dni. Nie ma tu skargi na nic ani na nikogo, lecz przejmująca relacja o chorobie i zbliżającej się śmierci. Z wdzięcznością wspomina Janicki swoich dobroczyńców. Kreśli portret młodzieńca słabego, lecz przystojnego, wesołego, o upodobaniach nieco zniewieściałych. Osobiste przeżycia urastają do rangi czynów rycerskich.

W elegii Do Stanisława Sporowskiego poeta opisuje swój zachwyt klimatem, przyrodą i ludźmi Włoch, ale wspomina też o swej miłości do kraju rodzinnego. W wierszu Do polskich magnatów i Skarga Rzeczypospolitej krytykuje egoizm magnatów dbających o własne, rodowe interesy oraz lekkomyślność szlachty zaniedbującej swe obywatelskie obowiązki, żyjącej ponad stan i lekceważącej dawne obyczaje. Dużą sławę przyniosły Janickiemu Żywoty królów polskich oraz Żywoty arcybiskupów gnieźnieńskich.

Zobacz też : Myśliciele renesansu

Andrzej Krzycki (1482 - 1537)

Był politykiem, dyplomatą, zręcznie zabiegał o karierę, lubił kobiety i dworskie imprezy. Pisał panegiryki i paszkwile, wiersze miłosne o charakterze żartobliwym i swawolnym, teksty religijne i polityczne. W utworach tych przedstawił bogatą panoramę życia dworskiego i barwną galerię dworzan.

W wierszu Pochwała muzyki nazywa tę dziedzinę sztuki „matką radości” i „mocną bladych płoszycielką trosk”. Z wierszy politycznych największym jest Skarga Religii i Rzeczypospolitej.

Jest w nim skarga na obywateli, którzy troszczą się tylko o własne korzyści, nie szanują praw, nie dbają o obronę granic, lekceważą swoje obowiązki oraz skarga na duchowieństwo, które posiada również wiele wad i nieprawości. Sam autor potrafi jednak korzystać z uroków życia, cieszyć się nimi, jak przystało na humanistę, ale też jako humaniście nie była obca głęboka, krytyczna zaduma.

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (0)