Metapoznanie i metapamięć podstawą szybkiej nauki

W czasie trwania całego życia ludzkiego człowiek doskonali się w niemal wszystkich dziedzinach, które go dotyczą. Początkowo udoskonalane są procesy najbardziej pierwotne, takie jak niezbędne do życia odruchy i mechanizmy organizmu, jak również jego reakcje na ból, zagrożenie, głód, rozwijają się zmysły i kształtują się procesy poznawcze.

Metapoznanie i metapamięć podstawą szybkiej nauki

Każdy z nas uczył się prawidłowo interpretować informacje docierające do mózgu za pomocą zmysłów, doskonalił chwytanie przedmiotów i manipulowanie nimi. Wszystkie ta zabiegi natury są niezbędne, by od tych najprostszych czynności wspiąć się na wyższe szczeble rozwoju. Każdy z tych minimalnych zdawałoby się kroków przybliża istotę ludzką do tego, co stanowi o jej człowieczeństwie – do możliwości poznania.

Umożliwiają nam to zmysły, które dostarczają wielorakich bodźców. Poznanie możliwe jest również dzięki umiejętnościom manipulacyjnym, które pozwalają człowiekowi badać obiekty poznania z różnych stron, na różnym tle i w oparciu o różne płaszczyzny. Już kilkumiesięczne dziecko poznaje zabawki i przedmioty z najbliższego otoczenia dzięki manipulacjom: bierze do rączki przedmiot zbliża go i oddala, ściska, przekłada, obraca nim, dotyka krawędzi, próbuje podrzucać, stawiać i ponownie brać do ręki. W ten sposób uczy się obserwować rzeczywistość, doświadcza również granic własnej sprawczości, dowiaduje się czemu służą różne przedmioty, jakie są ich kształty i kolory, jak się one zmieniają wraz ze zmiana punkty, z którego się je bada.

Jak pomagać dziecku w nauce?

Z czasem umysł dziecka zaczyna rejestrować zmiany związane z poznawaniem rzeczywistości, dziecko zaczyna dostrzegać różnorodność otaczającego go świata i klasyfikować zaobserwowane zmiany. Oczywiście nie robi tego w sposób dostępny dorosłym, tzn. nie tworzy zbiorów i podzbiorów, kategorii nadrzędnych i podrzędnych, ale selekcjonuje doznania jako przyjemne i bolesne, rozróżnia osoby i przedmioty znane od nieznanych, dokonuje rozróżnienia na „ja” i „nie ja”. Z czasem bogactwo tych doświadczeń wzrasta, ich liczba wymaga od dziecka zdobywania kolejnych umiejętności i sprawności.

W związku z tym rozwijają się procesy poznawcze, takie jak pamięć, uwaga, mowa, spostrzeganie, procesy myślowe. Wszystkie one pozwalają selekcjonować napływające informacje, gromadzić je w określone układy, dostrzegać związki między nagromadzonymi danymi. Co za tym idzie kształtują się dwie bardzo ważne umiejętności, których doskonalenie trwa tak długo, jak długo człowiek cieszy się dobrym zdrowiem psychicznym, pozwalającym mu na rozwijanie tych umiejętności. Umiejętnościami tymi są metapoznanie i metapamięć.

Metapoznanie to wszelkie sposoby działania, różnorodne umiejętności, strategie postępowania w celu poznawania rzeczywistości, zdobywania wiedzy. Metapoznanie to również wszelkie mechanizmy, które wskazują człowiekowi drogę do jak najskuteczniejszej formy samokształcenia. Są to wszelkie informacje, jakie człowiek zdobywa w trakcie całożyciowej nauki na temat sposobów uczenia się, jak również na temat własnych preferencji w tym zakresie. Metapoznanie odgrywa niezwykle ważną rolę w samokształceniu człowieka – pozwala mu zgromadzić wiedzę dotyczącą technik i metod uczenia się oraz skonfrontować je z własnymi potrzebami. Metapozanie to również świadomość różnorodności źródeł wiedzy i ich wiarygodności.

Metapamięć to z kolei wypracowanie technik i metod skutecznego zapamiętywania jak najszerszego spektrum danych. Metapamieć to wszelkiego rodzaju mechanizmy stosowane w celu utrwalenie przechowywanych w pamięci informacji. Mogą one dotyczyć powtarzania materiału, segregowania go w oparciu o przyjęte kryterium, werbalizowania – opowiadania zapamiętywanych treści. Im lepiej rozwinięte są mechanizmy takie jak metapoznanie i metapamięć, tym więcej człowiek jest w stanie doświadczyć i poznać, a następnie zapamiętać i odtworzyć w dogodnym momencie.

Ponieważ jednak do tych umiejętności nie przywiązuje się zwykle uwagi, ich znaczenie ulatuje uczniom, studentom, a potem dorosłym. Pomocna dłoń wyciągają do nich wówczas kursy szybkiej nauki, które pomagają rozwinąć mechanizmy metapoznania i metapamięci. Zatem to nie trener wskazuje nam właściwą drogę poznania lecz my sami, trener uświadamia nam jedynie istnienie takich mechanizmów.

  

Na podstawie J. S. Turner, D. B. Helms, Rozwój człowieka, WSiP, 1999, Warszawa

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (0)