Literatura rzymska

Starożytny Rzym przejął dziedzictwo kulturowe Grecji w dziedzinie wierzeń oraz mitów. Początki poezji rzymskiej przypadają na III/II w. p.n.e. Wiek I nazywany bywa złotym wiekiem poezji rzymskiej. W tym okresie tworzą trzej najwięksi poeci: Wergiliusz, Horacy i Owidiusz. W I wieku n.e. powstają jeszcze dzieła Owidiusza, natomiast pojawiają się już Seneka, Tacyt i Petroniusz. Na II w. n.e. przypada twórczość Marka Aureliusza.

Literatura rzymska

Horacy (65 - 8 p.n.e.)

Najsłynniejszy poeta Rzymu, do którego nawiązywali późniejsi twórcy wielu krajów, był autorem Satyr, w których zerwał z dotychczasową konwencją pisarską i  zastosował realizm, ironię i autoironię. Napisał również cykl Pieśni, w których sławi przyjaźń, miłość, dobre wino oraz spokojne życie na wsi, stanowiące kontrast z   gorączką życia politycznego i wojny domowej. Horacy w pieśniach wyznawał filozofię złotego środka. Ze stoicyzmu i epikureizmu brał to, co najcenniejsze.

Propagował hasło „carpe diem” (chwytaj dzień), ale też zasadę zachowywania równowagi duchowej w nieszczęściu. Twierdził, że trzeba cieszyć się zdrowiem, rozumem, łagodną starością i wszystkim tym, co daje życie. Sam wiódł spokojny żywot na wsi, gdzie zajmował się pisarstwem. Słynna stała się jego teoria dotycząca poezji i poetyki. Oda  zaczynająca się słowami „Exegi monumentum” („Stawiam sobie pomnik”) podejmuje temat nieśmiertelności poezji, która daję autorowi sławę. Stąd też pochodzi słynny cytat „Non omnis moriar” - „nie wszystek umrę”, do którego nawiązywać będą późniejsi twórcy, m.in. J. Kochanowski.

O czym świadczą białe plamki na paznokciach?

Owidiusz (43 p.n.e. - 17 lub 19 n.e.)

Był czołowym poetą okresu panowania Oktawiana Augusta. Sławę zdobył poezją miłosną i erotyczną (Amores i Sztuka kochania). Wmieszany w jakiś skandal dworski w  wiązku ze swawolnością niektórych utworów, zesłany został przez cesarza do miasta Tomi nad morzem Czarnym. Na wygnaniu stworzył zbiór elegii opisujących
stan jego uczuć (Trista) oraz wspaniałą powieść poetycką o przemianach postaci mitologicznych - Metamorfozy (Przemiany), w której kunsztownie splótł przeróżne mity  greckie i rzymskie wyjaśniające pojawienie się pewnych roślin, zwierząt i ciał niebieskich.

Zobacz też : Mity - historie bogów i ludzi

Wergiliusz (70 – 19 p.n.e.) - Eneida

Urodził się we wsi Andes w pobliżu Mantui, w północnej Italii. Był znakomitym poetą rzymskim. Stworzył Bukoliki (poematy pasterskie), pisane w latach 42-39 p.n.e., wzorowane w pewnej mierze na idyllach Teokryta. Napisał również Georgiki - poemat o ziemiaństwie, oparty na poezji Hezjoda, ale przede wszystkim na własnej znajomości rolnika i głębokim umiłowaniu życia wiejskiego. Największym dziełem Wergiliusza jest epopeja narodowa Eneida.

Treść jej stanowią wędrówki Eneasza,  który po spaleniu Troi z gromadą wygnańców dotarł do brzegów Italii, gdzie założył kolonię, od której początek swój brało późniejsze państwo Rzymian. Treść poematu  (przygody Eneasza) wzorowana jest na Odysei, zaś obraz działań wojennych - na Iliadzie. Zachęta do napisania dzieła wyszła od cesarza Augusta. Jego tendencjom społecznym i narodowym hołduje poeta, stawiając przed Rzymianami idealny obraz wielkiej przyszłości, wprowadzając szereg szczegółów i epizodów, które nawiązywały do wielkich wydarzeń w historii Rzymu.

Zobacz też : Homer - Odyseja

Podobieństwo Eneidy do Odysei jest uderzające. Z płonącej Troi Eneasz wydostaje się tylko z ojcem i synkiem. Przy wychodzeniu z miasta traci żonę, w czasie tułaczki umiera mu ojciec. Dalej Wergiliusz opowiada liczne przygody swego bohatera,  a także jego spotkania z ludźmi  znanymi z Iliady, np. z Andromachą - wdową po Hektorze. W księdze szóstej Eneasz przybija do italskiego wybrzeża i odwiedza wróżkę Sybillę. Przepowiada ona herosowi groźne dzieje w Italii, a potem poprowadzi go w podziemia Hadesu.

Minął zgraje potworów, przepłynął Styks w łodzi Charonowej, dotrze do Pól Żalu (gdzie  Eneasz zobaczy Dydonę, która wcześniej z miłości do niego odebrała sobie życie), zobaczy zamczyska Tartaru. W Elizjum, w Błogosławionych Gajach, bohater spotyka ducha ojca, który pokaże synowi dusze jego potomków i odsłoni jego przyszłe dzieje. Pożegnawszy się z Sybillą, Eneasz wędruje po ziemi i przybija ze swym zastępem o Italii.

Ma teraz do wykonania wielkie zadanie - odrodzić Troję na italskiej ziemi, tu założyć zalążek przyszłego państwa Rzymian. Musi stoczyć jeszcze walki z mieszkańcami tej ziemi, lecz nie pragnie ich podbić, chce zjednoczenia ludów. W ten sposób Wergiliusz łączy ze sobą świat starożytny: Grecję i Rzym.

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (0)