Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży

Wg amerykańskiego National Institute of Mental Heath, na zaburzenia nastroju (czyli afektywne) cierpi coraz więcej młodych osób, co wiąże się z poważniejszymi problemami z nastrojem w wieku dorosłym. Dzieci i młodzież w Polsce także ma coraz więcej stresów.

Diagnoza zaburzeń nastroju u dzieci i młodzieży jest trudniejsza aniżeli u dorosłych, ponieważ dzieci nie zawsze potrafią mówić o swoich uczuciach. Ponadto, objawy u dzieci i młodzieży różnią się od tych, które występują u dorosłych. 

Co jest przyczyną zaburzeń nastroju?

W literaturze przedmiotu najczęściej mówi się o zachwianiu równowagi chemicznej w mózgu, spowodowanej niewłaściwym działaniem tzw. neurotransmiterów, odpowiedzialnych za regulację wydzielania „hormonów przyjemności” (endorfin). Za przyczynę zaburzeń nastroju uważa się też trudne dla dziecka zmiany życiowe. Problemy z nastrojem mają również związek z dziedziczeniem. 

Jak odzyskać radość życia?

Kto cierpi na zaburzenia nastroju?

Dzieci, których matka lub ojciec cierpi na zaburzenia nastroju, mają ponad 50 procent szans, że sytuacja ta powtórzy się u nich. Jednakże, negatywne wydarzenia życiowe i stres mogą przyczynić się do zmniejszenia „odporności” na smutek i inne negatywne emocje. Depresję mogą wywołać takie wydarzenia jak: rozwód rodziców, śmierć bliskiej osoby, zerwanie z chłopakiem/dziewczyną, pogorszenie się ocen w szkole.
Jak pokazują wyniki badań, 7-14% dzieci doświadcza epizodu tzw. dużej depresji przed ukończeniem 15 roku życia. 20-30% dorosłych z zaburzeniem dwubiegunowym doświadcza pierwszego epizodu przed 20 rokiem życia. Szansa na zachorowanie na zaburzenie dwubiegunowe wynosi 1% w ogólnej populacji. Na 100.000 adolescentów, 2.000-3.000 cierpi za zaburzenia nastroju, z czego 8-10 popełni samobójstwo. Wśród kobiet, 5-9% cierpi na depresję, zaś wśród mężczyzn – 3-4%.

Jakie są rodzaje zaburzeń nastroju?

Najczęściej występujące u dzieci i młodzieży to:
• duża depresja – utrzymujący się dwa tygodnie depresyjny nastrój, poirytowanie lub wyraźny spadek zainteresowań i odczuwania przyjemności, które wiążą się z codzienną aktywnością. Obecne są również inne objawy zaburzenia nastroju.
dystymia – chroniczny depresyjny nastrój lub poirytowanie, utrzymujący się przez przynajmniej rok.
• mania z depresją (zaburzenie dwubiegunowe) – przynajmniej jeden epizod depresyjny trwający przynajmniej dwa tygodnie i przynajmniej jeden okres nastroju maniakalnego (wciąż rosnącego) trwający przynajmniej jeden tydzień.
• zaburzenia nastroju wywołane chorobami somatycznymi – wiele chorób takich jak nowotwór, uszkodzenia ciała, infekcje i różne choroby chroniczne, może wywołać symptomy depresji
• zaburzenia nastroju wywołane nadużywaniem substancji psychoaktywnych – symptomy depresji, które występują na skutek działania leków, narkotyków, toksyn i innych form leczenia.

Jakie są objawy zaburzeń depresyjnych?

Dzieci, w zależności od ich wieku i rodzaju zaburzeń nastroju, mogą mieć różne objawy depresji. Objawy te będą też różnie doświadczane. Do najczęściej występujących należą:
• utrzymujące się odczuwanie smutku
• uczucia beznadziejności i bezradności
• niska samoocena
• poczucie nieadekwatności
• nadmierne poczucie winy
• myśli, że chciałoby się umrzeć
• utrata zainteresowania codziennymi czynnościami lub zainteresowaniami
• trudności w relacjach z innymi ludźmi
• zmiany apetytu lub wagi
• spadek energii
• trudności z koncentracją uwagi
• trudności z podejmowaniem decyzji
• myśli lub próby samobójcze [czytaj dalej]
• częste narzekania na zdrowie (np. bóle głowy, żołądka, zmęczenie)
• wagary lub groźby ucieczki z domu
• nadmierna wrażliwość na porażkę lub odrzucenie
• łatwe irytowanie się, wrogość, agresja
W przypadku zaburzeń nastroju, odczucia te są bardziej intensywne od tych, które dzieci i młodzież doświadczają od czasu do czasu.
Inne symptomy (u adolescentów):
• trudności z nauką
• ciągłe odczuwanie złości
• zachowania buntownicze
• kłopoty z rodziną
• trudności w relacjach z przyjaciółmi i rówieśnikami
Te objawy zaburzeń nastroju mogą przypominać inne stany i problemy psychiatryczne. Zawsze należy skonsultować się z lekarzem rodzinnym lub pediatrą, który zajmuje się dzieckiem.

Zobacz też: Negatywne uczucia - pozwalać na nie czy ich zakazać

Jak są diagnozowane zaburzenia nastroju?

Zaburzenia nastroju są poważną chorobą. Nie są rezultatem niedostatecznej opieki rodzicielskiej lub czymś, z czego dziecko „po prostu wyjdzie”.
Zaburzenia te diagnozowane są przez psychiatrę dziecięcego lub innego specjalistę zajmującego się zdrowiem psychicznym. Pomocne w diagnozie są rozmowy z rodzicami i opinie nauczycieli.
Leczenie zaburzeń nastroju
Leczenia zaburzeń nastroju dokonuje się na podstawie:
• wieku dziecka, stanu jego zdrowia i historii przebytych chorób
• stopnia nasilenia objawów
• rodzaju zaburzenia
• tolerancji dziecka na specyficzne leki, procedury lub terapie
• oczekiwań co do przebiegu choroby
• opinii lub preferencji rodziców
Leczenie zaburzeń nastroju jest efektywne, ale zanim się je rozpocznie, powinno dokonać się bardzo dokładnej diagnozy dziecka i rodziny. 

Metody leczenia

  • leki przeciwdepresyjne – bardzo efektywne w połączeniu z psychoterapią
  • psychoterapia – najczęściej poznawczo-behawioralna i/lub interpersonalna; skupia się na zmienionym sposobie widzenia siebie i środowiska przez dziecko, relacjach z innymi, identyfikowaniu stresorów w środowisku dziecka i nauce, jak sobie z nimi radzić
  • terapia rodzinna
  • konsultacje ze szkołą dziecka

Rola rodziców jest szczególnie istotna.

Zobacz też: Dziecięce lęki

Zapobieganie zaburzeniom nastroju

Jak dotąd, nie ma narzędzi do zmniejszania częstości występowania tych zaburzeń u dzieci. Wczesna interwencja, jednakże, może zmniejszyć ciężkość objawów, pomóc dziecku w jego normalnym rozwoju oraz poprawić jakość życia.

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (0)