Typowe zachowania dziecka z zespołem Aspergera

Obsesyjne wracanie do ulubionego tematu w rozmowie, dobra pamięć, opór wobec zmian, fiksacje, przyzwyczajenia ruchowe, awersja do głośnych dźwięków i intensywności bodźców z zewnątrz to jedne z głównych cech dziecka z zespołem Aspergera.

Mowa

Dzieci z zespołem Aspergera nie ujawniają zaburzeń rozwoju mowy we wczesnych fazach, wypowiadają się poprawnym gramatycznym językiem, ale miewają skłonność do powtarzania niektórych słów i fraz oraz do wielokrotnego wracania w swoich wypowiedziach do ulubionego tematu. Niektóre z tych dzieci mówią niestarannie (potokiem słów) często na temat, który tylko ich zajmuje, nie bacząc na to, że słuchacz nie jest zainteresowany. Wykazują tendencję unikania słowa ,ja” i zastępowania go słowem „ty” lub „on - ona”. Nadużywają słowa „przy”, kiedy należałoby użyć słowa „do”, podają informacje, zamiast kontynuo­wać wymianę zdań na dany temat. Tematy na których koncentrują się dzieci zmieniają się, ale każdy z nich zajmuje znaczną część czasu poświęconego kon­wersacji. Dzieci te przejawiają także tendencję do niezwykłej precyzji i pedantyzmu językowego, co czyni niektóre ich wypowiedzi sztucznymi, np. „czy kot zna twój język?”. Dzieci te mówią językiem wysoce formalnym, jakby posługiwały się słownikiem. W ich wypowiedziach mogą występować echolalie (powtórzenia) ostatniego wyrazu lub zdania. Powtarzają je zazwyczaj ciszej, jakby dla siebie.

Głos dziecka może być monotonny lub przesadnie nasilony, z niewłaściwie rozłożonym akcentem. Niekiedy mogą występować u dziecka grymasy twarzy oscylujące od złości do żalu lub obojętność na twarzy (dziecko raczej patrzy na rozmówcę, aniżeli utrzymuje z nim kontakt). Gestykulacja towarzysząca wypowie­dziom może być niezdarna i przesadna. Dzieci te często reagują złością na brak dostatecznego zainteresowania ze strony ich słuchaczy lub rozmówców. Stosują pytania kontrolujące ich uwagę lub wręcz rozkazy: „słuchaj uważniej”, „lepiej uwa­żaj na to co mówię”.

Dzieci te często niewłaściwie rozumieją treść wypowiedzi swoich rozmówców, zwłaszcza jeśli oni posługują się metaforami typu literackiego, jak np. „pokarm dla ducha”. Rozumieją je dosłownie. Należy więc treść wypowiedzi adresowanych do dziecka redagować konkretnie, wysławiać się jasno, bardziej złożone (np. pole­cenia) ilustrować rysunkiem.

Motoryka

Dzieci z zespołem Aspergera charakteryzuje słaba koordynacja motoryczna, zarówno w zakresie dużej, jak i małej motoryki. Ruchy tych dzieci są przeważnie źle skoordynowane i mało elastyczne, niektóre mają trudności w pracach plastycz­nych i pisaniu. Niechętnie włączają się w gry sportowe, niezręcznie odbijają piłkę, niekiedy mają w czasie biegania nieparzysty chód, nieskoordynowanie i sztywność dłoni w czasie wykonywania różnych czynności. Mogą ujawniać grymasy (wykrzy­wianie twarzy) i tiki w sytuacjach napięć emocjonalnych. Kiedy są zdenerwowane mogą silnie drżeć lub ulegać całkowitemu bezruchowi („stać jak wryte”).

Wykazują skłonność do różnych stereotypii ruchowych (autostymulacji) np. chodzą w kółko wielokrotnie w ciągu dnia, obracają się w kółko siedząc na podłodze, kręcą głową w prawo i lewo.

Niekiedy przyjmują asymetryczną postawę.

Mama na rynku pracy

Zainteresowania i pamięć

Większość osób z zespołem Aspergera ma bardzo dobrą pamięć i rozwija swoje zainteresowania, niekiedy ekskluzywne. W dzieciństwie osoby te wręcz obsesyjnie koncentrują się na pewnych tematach, często są to środki transportu — samochody, pociągi a także komputery, dinozaury, małpy itd. Niekiedy rozwijają się one w okresie dorastania w zainteresowania realizowane w ciągu wielu lat. Pomaga im w tym bardzo dobra pamięć. Pamiętają nawet drobne detale z przeszłości doty­czącej danej rzeczy czy zjawiska, mają także wybiórczą pamięć faktów i zdarzeń przypadkowych zaistniałych nawet wiele lat wcześniej.

Często zafascynowane są w szczególny sposób kolekcjonowaniem informacji na dany temat. Ta fiksacja dziecka na danym temacie może być przy umiejętnym postępowaniu wychowaw­czym, rozwinięta w pogłębione zainteresowanie.

Dzieci te w czasie nauki szkolnej często wykorzystują dużą zdolność zapamiętania dat, liczb, wzorów i osiągają zwykle dobre wyniki w matematyce.

Rytualizm i niepodatność na zmiany

Dzieci z zespołem Aspergera są mało podatne na zmiany dokonujące się w ich otoczeniu, w przebiegu czynności, organizacji czasu itp. Nie są podatne na wy­wieraną presję, zmiany w przyzwyczajeniach czy modzie. Preferują niezmienność i ujawniają opór wobec zmian. Sprzyja to utrwalaniu się w ich zachowaniu stereo­typii i dziwacznych upodobań, dziecko trzyma się wręcz kurczowo starych przy­zwyczajeń nawet w tak szczegółowych sprawach jak to, co będzie jadło, jaką drogą chodzi do szkoły, jak ustawiać swoje zabawki na półce, czy w co się w dany dzień ubiera. Te rutynowe przyzwyczajenia mogą podlegać od czasu do czasu pewnym zmianom, ale ich sztywność wpływa często niekorzystnie na wyobraźnię dziecka i kreatywność jego myślenia. Utrudnia ona również dziecku spontaniczny udział w zabawach i zajęciach rówieśników. Biorąc jednak pod uwagę małą podatność na zmianę należy w miarę regularnie organizować zajęcia dziecka w danym czasie i zapewnić mu względną stabilność jego otoczenia.

Zmiany należy wprowadzać stopniowo, oswajając niejako dziecko z nimi. Pamiętać należy, że dzieci te są wraż­liwe na pochwały i osiągnięcia, które można skutecznie stosować w postępowaniu wychowawczym.

Kontakty i więzi społeczne

Dziecko z zespołem Aspergera przejawia małą zdolność do syntonii ze swoim otoczeniem społecznym. Trudno mu jest nawiązywać przyjaźnie, gdyż nie zdaje sobie sprawy z różnych, niezbędnych w przyjaźni subtelności zachowania się wobec partnera. Dziwaczność (np. stereotypia) i impulsywność w jego zachowaniu znie­chęca rówieśników do wchodzenia z nimi w bliskie kontakty koleżeńskie. Niechęć wobec zmian i skłonność do stereotypowych zachowań sprawiają, że dziecko unika włączania się w zajęcia grup rówieśniczych i izoluje się w swoim uporządkowanym świecie.

Dzieci z zespołem Aspergera często nie potrafią odczytywać społecznych sygnałów i dlatego nie odreagowują prawidłowo.

T. Attwood powołując się na kryteria znaczące dla wychowania społecznego tych dzieci wyodrębnione przez Carinę i Christophera Gillbera wskazuje na ich niezdolność do wzajemnego współdziałania z rówieśnikami, brak zaangażowania we wzajemne interakcje, brak zrozumienia społecznych norm oraz nieprawidłowy rozwój spo­łeczny i emocjonalny.

Fragment pochodzi z książki "Dziecko autystyczne z zespołem Aspergera" Aleksandry Maciarz i Doroty Drały (wydawnictwo Impuls, Kraków 2010). Publikacja za zgodą wydawcy.

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (2)
~jaro/2 lata temu
dyr.finansowy Dom Development
~Rule Aspergia !/3 lata temu
Korwin-Mikke cierpi na Zespół Aspergera – całościowe zaburzenie rozwoju o podłożu neurologicznym, mieszczące się w spektrum autyzmu. Zespół Aspergera trwa przez całe życie. Niektóre jego objawy – szczególnie widoczne w okresie dzieciństwa, w późniejszym wieku słabną. Często jednak pojawiają się nowe. Najpoważniejsze zaburzenia występują w sferze emocjonalnej. Osoby cierpiące na ZA często odbierane są przez postronnych ludzi jako psychopaci. Ludzie z ZA mogą sami nie posiadać, nie potrafić ich nazwać, często przeżywają też emocje nieadekwatne do sytuacji – to, co u innych budzi smutek, lub lęk, u osoby z ZA może wywoływać śmiech, itp. Osoby z ZA mają silną tendencję do „walenia prosto z mostu”, mówienia prawdy za wszelką cenę – bez zważania na to, czy kogoś przy tym urażą. Liczy się treść – nie forma wypowiedzi. Sytuację komplikuje dodatkowo nieumiejętność postawienia i wczucia się w sytuację innych. Osoba z ZA może stosować skróty myślowe nie zdając sobie sprawy, że inni nie mają wglądu w jej tok rozumowania – „jeśli ja tak myślę, to inni też”, albo: „to oczywiste, jak oni mogą tego nie wiedzieć”.