Rozwojowa niepłynność mówienia – powód do troski, nie do lęku

W rozwoju dziecka, w okresie kształtowania się mowy można zaobserwować pewne specyficzne trudności związane z opanowaniem przez nie systemu językowego. Jednym z takich zjawisk jest niepłynność w mówieniu, którą charakteryzuje: powtarzanie sylab i wyrazów, przeciąganie głosek, pauzy, powtórki, wtrącenia. Oto wskazówki, jak radzić sobie z tym problemem.

Rozwojowa niepłynność mówienia – powód do troski, nie do lęku

Zdarza się, że przerażeni tą sytuacją rodzice nie wiedzą, jak należy postępować. Trudno im w takiej sytuacji udawać, że nie słyszą niepłynnego mówienia. Czują wówczas niepokój i strach, wpadają w panikę. Obawiają się, że niepłynność w mowie dziecka utrwali się i będzie przeszkodą w jego rozwoju.

Warto wiedzieć, że dziecko w wieku przedszkolnym jest nieświadome występującej w jego wypowiedzi niepłynności. Niektórzy rodzice zauważając niepłynność w mowie dziecka popełniają błędy np. proszą, żeby dziecko mówiło wolniej lub żeby powtórzyło słowo. 

Słuch, wzrok, dotyk: zmysły chronią dziecko

Taka sytuacja wpływa niekorzystnie na funkcjonowanie malucha. Zaczyna ono bać się mówienia, powstaje lęk przed wypowiadaniem się – czyli błędne koło: dziecko boi się mówić, aby nie zająknąć się, a zająknięcia powstają z powodu lęku przed wypowiadaniem się.
Niewłaściwa reakcja otoczenia może utrwalić niepłynność w mówieniu dziecka. Jeżeli rodzice postępują właściwie, czyli nie zwracają uwagi na niepłynność, wówczas zmniejsza się ona razem z nabywaniem przez dziecko znajomości języka.

Polecamy: Ćwicz wymowę z logopedą

Czym jest niepłynność mówienia? 

Niepłynność mówienia jest zaburzeniem swobodnego przechodzenia od jednego elementu wypowiedzi do drugiego oraz zakłócenie jej tempa i rytmu. Objawy niepłynnego mówienia mogą być spastyczne (skurczowe) lub niespastyczne (nieskurczowe). Skurcze spastyczne występują wtedy, kiedy niepłynności mówienia towarzyszy nadmierne napięcie mięśniowe. Skurcze niespastyczne występują bez oznak nadmiernego napięcia emocjonalnego i mięśniowego.

Rozwojowa niepłynność mówienia ma postać niespastyczną, łagodną.Za normalną niepłynność w mówieniu możemy uznać taką, która jest niezauważalna i występuje rzadko. Mówienie płynne to takie, kiedy wypowiedź jest budowana w odpowiednim tempie i rytmie. Charakteryzuje się swobodnym przechodzeniem od jednego elementu wypowiedzi do następnego. Rozwojowa niepłynność mówienia powstaje wskutek intensywnego rozwoju mowy u dziecka.

Symptomy rozwojowej niepłynności mówienia: 

• Powtarzanie sylab np. da-da-daj mi lalę; ma-ma-ma-mo
• Powtarzanie głosek np. a-a-a; y-y-y
• Powtarzanie wyrazów np. daj daj mi lalę
• Przeciąganie głosek np. mmmam lalę
• Pauzy – wyraźnie przerwy między wyrazami
• Blokowanie wyrazów np. d…daj mi lalę
• Wtrącenia np. eee daj mi no lalę

Jakie są przyczyny niepłynności mówienia?

Dziecko:

1. Pomimo, że chce mówić, nie ma motywacji do mówienia, bo nie wie, o czym mówić (zaburzenia procesu motywacyjnego).
2. Wie, o czym mówić, ale nie wie jakich słów i reguł gramatycznych użyć, ma trudności z właściwym doborem elementów językowych (zaburzenia językowe semantyczno-syntaktyczne).
3. Nie może wyartykułować dźwięków, brakuje synchronizacji mówienia z myśleniem (zaburzenia motoryczne).
4. Czuje dyskomfort podczas mówienia, odczuwa lęk przed mówieniem (zaburzenia emocjonalne).
5. Ma trudności w wypowiadaniu się w nowej sytuacji, z nowopoznanymi ludźmi (zaburzenia umiejętności komunikacyjnych).
6. Ma trudności z kontrolą słuchową własnej wypowiedzi (zaburzenia kontroli wypowiedzi).
Jak postępować? Wskazówki dla rodziców
1. Zachowaj spokój w momencie pojawiającej się niepłynności w wypowiedzi dziecka.
2. Nie zwracaj dziecku uwagi na niepłynności w mówieniu np. kiedy dziecko mówi – nie proś, by powtarzało niepłynnie wypowiedziane słowa, uśmiechnij się do dziecka.
3. Weź dziecko na kolana, przytul je i lekko kołysząc rozmawiaj o tym, co chciało Ci opowiedzieć, mów spokojnie i wolno, wydłużając samogłoski np. „aach taak, chciaałeś mi oopoowieedzieeć, coo dziś roobiiiłeeś w doomuu”. Pamiętaj o tym, aby mówić do dziecka czule.
4. Słuchaj tego, o czym dziecko chce opowiedzieć. Nie skupiaj się na tym, w jaki sposób mówi.
5. Ograniczaj nadmiar bodźców (programy telewizyjne, programy komputerowe – szczególnie wywołujące napięcie, strach).
6. Przestrzegaj stałego rytmu dnia (posiłki, pory odpoczynku), ponieważ żyjemy w rytmach: styczeń, luty, marzec, (…); poniedziałek, wtorek, środa, (…), rano, południe, wieczór itp.
7. Baw się z dzieckiem słuchając spokojnej muzyki.
8. Dostrzegaj mocne strony dziecka, stosuj pochwały np. bardzo podoba mi się to, jak posprzątałeś zabawki, jesteś w tym mistrzem, brawo.
9. Zapisz dziecko na pływanie.
10. Mów do dziecka w różnych sytuacjach szeptem.
11. Zachęcaj do zabaw w dmuchanie: bańki mydlane, wiatraczki, waciki, bibułki, piórka, słomki (…).
12. Graj z dzieckiem na instrumentach perkusyjnych – zabawy w odtwarzanie rytmów.
13. Układaj z dzieckiem rytmy z: klocków, patyczków, kapsli po sokach, obrazków, zabawek, np. klocek, klocek, kapsel, klocek, klocek, kapsel – następnie wolno przeczytajcie ułożony rytm.
14. Grajcie razem na organkach, harmonijce, flecie.
15. Śpiewaj z dzieckiem znane piosenki, mów wierszyki, rymowanki – w tempie umiarkowanym i wolnym.
16. Staraj się lepiej rozumieć własne dziecko. Pomóż mu w wyrażaniu uczuć, nazywaj je, np.: rozumiem, że jesteś niezadowolony.
17. Stosuj masaże rozluźniające napięcie ciała.
18. Mów dziecku, że je kochasz, że jest: wyjątkową córeczką, wyjątkowym synkiem.
19. Zachęcaj dziecko do współpracy, do samodzielności – nie wyręczaj w prostych czynnościach – pozwól mu odnosić sukcesy (nawet te bardzo drobne).
20. Dbaj o dobry klimat w domu, by dziecko czuło się w nim bezpiecznie.
21. Zasięgnij porady psychologa i logopedy jeżeli nie masz pewności, czy postępujesz właściwie.

Polecamy: Jak radzić sobie z wybuchami złości dziecka

Literatura:
1. Kostecka W.: Dziecko i jąkanie. PTL, Lublin 2000
2. Kurkowski Z.M.: Próba Sylabowa do Oceny Niepłynności Mówienia. IFPS, Warszawa2003
3. Lichota E.J.: Profilaktyka jąkania i niepłynności mówienia. Wyd. Harmonia, Gdańsk 2008
4. Z.Tarkowski: Jąkanie wczesnodziecięce. WSiP, Warszawa 1997

Źródło: Logopeda.pl

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (0)