Nie ignoruj zapalenia ucha

Jakie są przyczyny i objawy zapalania ucha środkowego, jak je leczyć oraz kiedy trzeba usunąć trzeci migdałek – opowiada dr n. med. Robert Podskarbi-Fayette, ordynator Oddziału Otolaryngologii Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie.

Jakie są przyczyny zapalenia ucha środkowego u dzieci i na czym ta choroba polega?

U dzieci dochodzi najczęściej do wysiękowego zapalenia uszu. Spowodowane jest ono zaburzeniami wentylacji ucha środkowego w wyniku obrzęku ujścia trąbek słuchowych (Eustachiusza). Zdarza to się u dzieci z chorobą refluksową, gdzie do owego obrzęku dochodzi na skutek podrażnienia trąbek Eustachiusza przez kwaśną treść żołądkową.

Małe dzieci są narażone na przerost trzeciego migdałka oraz okolicznej błony śluzowej, co niejednokrotnie prowadzi do zamknięcia ujścia trąbek słuchowych i paraliżu wentylacji ucha. Jeśli proces ten jest przewlekły, to w błonie śluzowej ucha dochodzi do powstania płynu, który zalewa całą jamę bębenkową i tzw. struktury wyrostka sutkowego. Płyn w uchu, który na początku przypomina zabarwioną na kolor bursztynowy wodę, zaczyna gęstnieć i przyjmuje postać kleistej wydzieliny podobnej do kataru.

Jak wychować córkę na kobietę spełnioną?

Z czasem w uchu środkowym mogą powstać zrosty, a potem wysiękowe zapalenie może przerodzić się w tzw. zapalenie zarostowe. W konsekwencji może dojść do powstawania wewnątrz ucha niebezpiecznych zmian zapalnych, które niszczą ucho środkowe i doprowadzają do trwałych ubytków słuchu lub nawet niebezpiecznych powikłań wewnątrzczaszkowych – zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych i ropni mózgu.

Dlatego zapalenia ucha środkowego nie należy bagatelizować, a od razu leczyć. Jakie są wobec tego objawy?

Wysiękowe zapalenie ucha nie jest trudne do zdiagnozowania. Oprócz charakterystycznego gęstego wysięku w uchu (na skutek przerostu migdałka) występuje u dziecka niedosłuch, który przejawia się głównie problemami z koncentracją uwagi, głośnym mówieniem, wielokrotną prośbą o powtórzenie słów, podkręcaniem głośniej radia i telewizji, nieprawidłową wymową. Niedosłuch potwierdza się podczas badań słuchu – tzw. tympanometrii i audiometrii tonalnej.

W początkowym okresie choroby stan taki może być odwracalny i zaburzenia słyszenia mogą minąć. Ale gdy zmiany są zaawansowane i nie dochodzi do łagodzenia przyczyn procesu patologicznego, percepcja dziecka pogarsza się. Dziecko skarży się wtedy na ucisk w uchu, uczucie pełności (jak to obserwujemy podczas lotu samolotem czy nurkowania), czasami ból, gdy doszło do zaostrzenia stanu zapalnego i zakażenia bakteryjnego.

Niekiedy gromadzący się w uchu środkowym płyn napiera swoim ciśnieniem na miejsce najmniejszego oporu, jakim jest błona bębenkowa. Podrażnienie zakończeń nerwowych błony wywołuje silny ból – do momentu przerwania jej ciągłości i wydobycia się płynu na zewnątrz, co można zaobserwować w postaci sączącej się z ucha wydzieliny. Przynosi to dziecku krótkotrwałą ulgę, lecz jeśli proces ten się powtarza i dochodzi do częstych perforacji błony bębenkowej, to oprócz cierpienia dziecko narażone jest na eskalację zapalenia i postawanie zapalnych polipów oraz wrastanie naskórka (perlaka) do wnętrza jamy bębenkowej. W tych zapaleniach charakterystyczny jest ropny wyciek o nieprzyjemnym zapachu, czasem podbarwiony krwią oraz narastający niedosłuch.

W jaki sposób leczymy zapalenie ucha środkowego?

W początkowym okresie choroby, gdy mamy do czynienia z rzadkim, wodnistym płynem zmieszanym w uchu z pęcherzykami powietrza wystarczy farmakologiczne leczenie objawowe. Polega ono na stosowaniu środków obkurczających błonę śluzową oraz leków przeciwzapalnych zmniejszających skalę reakcji w okolicach ujść trąbek słuchowych. Niekiedy, po potwierdzeniu bakteryjnego podłoża choroby i w ostrym zapaleniu ucha środkowego stosuje się antybiotyki.

Czasem przyczyną zmian obrzękowych jest alergia i w tych przypadkach można zastosować leki przeciwhistaminowe i ewentualnie sterydy. Odsetek dzieci z alergią jest jednak mniejszy niż się to wydaje niektórym lekarzom zapisującym przewlekłą terapię sterydową i po pewnym czasie stosowania tych leków nie dają one żadnych pozytywnych efektów.

Pomocne w przypadkach okresowo pojawiającego się zapalenia są też zabiegi terapeutyczne polegające na dmuchaniu w specjalne baloniki, inhalacje z roztworów izotonicznych soli, a nawet ogrzewanie okolic obrzękniętych, np. energią z rozproszonego promienia lasera.

Najważniejsza jest jednak odporność własna dziecka, które po początkowym okresie jej załamania, np. w pierwszych jesiennych miesiącach, z czasem wzrasta i proces zapalny w nosogardle stopniowo zostaje opanowany ze sporadycznymi objawami infekcji.

Jak więc wzmocnić odporność dziecka?

W aptekach dostępne są preparaty immunostymulujące, które podawane w odpowiednim okresie i dawkach mogą wpłynąć pozytywnie na odporność dziecka. Bardzo ważne jest, aby z dzieckiem, u którego podejrzewa się zapalenie ucha udać się do specjalistów z dziedzin pediatrii, otolaryngologii czy alergologii. Zdiagnozowanie przyczyny alergicznej w patologii ucha i wyeliminowanie jej powoduje niemal natychmiastową poprawę stanu zdrowia. Podobnie lekarz laryngolog może potwierdzić, że za proces zapalny w uchu odpowiedzialny jest przerost i zapalenie trzeciego migdałka.

A co należy zrobić, jeśli przyczyną choroby jest przerost trzeciego migdałka?

Jeśli więc przyczyna powstania wysięku, który nie poddaje się leczeniu zachowawczemu i rehabilitacji tkwi w znacznym przeroście migdałka gardłowego, który uznać można za źródło zakażeń, należy rozważyć jego usunięcie podczas relatywnie krótkiego zabiegu w znieczuleniu ogólnym.

Podczas tego samego zabiegu prowadzonego przez doświadczonego specjalistę laryngologa, wykonywane jest nakłucie błony bębenkowej od strony przewodu słuchowego dziecka, z jednoczesnym usunięciem zmian zapalnych i wysięku oraz niekiedy zrostów z przestrzeni jamy bębenkowej. Efekt słuchowy w przypadku leczenia wysiękowego zapalenia u większości dzieci jest zauważalny natychmiast po operacji.

Dziękuję za rozmowę.

Wywiad przeprowadziła Barbara Jagas.

Warto wiedzieć: Kiedy kaszel dziecka powinien niepokoić?

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (7)
~monika k./3 lata temu
SEPMED przepraszam za pomyłkę.
~monika k./3 lata temu
róg hożej i kruczej, SEW-MED z tego co dobrze kojarzę.
~monika/4 lata temu
Wie ktoś może gdzie teraz przyjmuje dr Robert Podskarbi-Fayette? W CZD nie jest aktualnie uchwytny, może przyjmuje gdzieś prywatnie?. Proszę o odpowiedź i z góry dziękuję.
POKAŻ KOMENTARZE (7)