POLECAMY

Na czym polega diagnostyka logopedyczna?

Rodzice niepotrzebnie obawiają się wizyty z dzieckiem u logopedy. Wynika to z braku wiedzy na temat metod działania i postępowania logopedów. Na czym polega wywiad logopedyczny, ja przebiega i co obejmuje diagnoza logopedyczna?

Na czym polega diagnostyka logopedyczna?

Diagnostyka logopedyczna jest skierowana na człowieka z ZZK w najszerszym znaczeniu tego słowa. Jej wynikiem jest zebranie kompleksowych informacji, niezbędnych do późniejszej realizacji terapii logopedycznej lub prewencji logopedycznej. Czasem jako wynik diagnostyki logopedycznej proponowane są konkretne zalecenia terapeutyczne lub profilaktyczne.

Kryteria diagnozy logopedycznej

Przy samym diagnozowaniu – identyfikowaniu ZZK bierze się pod uwagę kilka kryteriów:

  • Sposób/formę komunikowania: stwierdzamy, czy ZZK dotyczy werbalnej, czy niewerbalnej formy komunikowania, ewentualnie jej postaci mówionej czy graficznej.

Na przykład przy mamrotaniu naruszenie dotyczy wypowiedzi – dźwięku mowy, przy dysleksji i dysgrafii dotyczy graficznej postaci komunikowania itp.

  • Przebieg procesu komunikacji: stwierdzamy, czy ZZK dotyczy produkowania (nadawania informacji), czy percypowania (odbierania informacji). Jednakże nawet kiedy zaburzony jest „tylko” proces odbierania informacji, może się to później przejawić również w nadawaniu informacji, tj. w wypowiedzi.

Przykładem są osoby z przewodzeniowym niedosłuchem, które mają zwykle w następstwie swojego uszkodzenia słuchu także problemy z prawidłowym wymawianiem spółgłosek syczących (tj. w dziedzinie nadawania informacji).

  • Kryterium czasowe: stwierdzamy, czy ZZK jest trwała, czy przejściowa. W większości przypadków ZZK jest przejściowa i niepowracająca lub przynajmniej potencjalnie niepowtarzalna (tj. istnieje szansa usunięcia ZZK i zależy tylko od warunków zewnętrznych oraz wewnętrznych, czy jest realizowana). Z kryterium czasowego przy diagnostyce stwierdza się również, czy ZZK jest wrodzona (na przykład przy wrodzonych rozszczepach podniebienia), czy nabyta w przebiegu życia (na przykład po urazach, poważnych chorobach).
  • Kryterium klinicznego obrazu: diagnostyka ukierunkowuje się na to, czy ZZK w ogólnym obrazie klinicznym dominuje, czy też jest symptomem jakiegoś dominującego upośledzenia, zaburzenia, choroby.

Zobacz też: Terapeutyczny masaż logopedyczny

Może chodzić na przykład o MPD, epilepsję, upośledzenie słuchowe itd. W takim przypadku chodzi o symptomatologiczne zaburzenie mowy – jego kompleksowa diagnostyka wymaga specyficznego podejścia wielu profesjonalistów.

  • Kryterium zakresu, stopnia, formy: stwierdzamy, czy ZZK jest całkowita, czy częściowa. Całkowita ZZK – na przykład całkowita utrata zdolności przemówienia – jest na szczęście relatywnie rzadka. Częściowe naruszenie może mieć różne stopnie: od lekkiej dyslalii – błędnej artykulacji, aż do ciężkiej afazji – utraty zdolności komunikowania się.
  • Kryterium uświadomienia sobie: człowiek może sobie swoją ZZK uświadamiać, ale są również przypadki (np. przy lekkim seplenieniu), kiedy z jej istnienia nie musi sobie zdawać sprawy.
  • Kryterium przyczyn i przebiegania: stwierdzamy, czy przyczyny są funkcjonalne, czy ZZK spowodowane są jakimiś uszkodzeniami organicznymi. Stosunkowo częstą przyczyną funkcjonalną ZZK jest naśladowanie nieprawidłowego wzoru mówienia lub zaniedbywanie dziecka przez rodziców. Uszkodzeń organów, które mogą spowodować ZZK, może być wiele: od relatywnie lżejszej wady zgryzu aż do ciężkich chorób, np.: paraliż, stany pourazowe itd.

Polecamy: Dyzartria - fakty

Diagnostyczne metody logopedy

Istnieją trzy poziomy diagnostyki logopedycznej:

  • Badanie orientacyjne – jest realizowane na przykład w ramach skriningu. Odpowiada na pytanie: „Czy badana osoba ma, czy nie ma ZZK?”.
  • Badanie podstawowe – chodzi o ustalenie konkretnego rodzaju ZZK, postawienie diagnozy podstawowej. Odpowiada na pytanie: „O jaki rodzaj ZZK chodzi?”.
  • Badanie specjalistyczne – jak najdokładniejsze zidentyfikowanie stwierdzonej ZZK. Odpowiada na pytanie: „Jaki to typ, forma, stopień ZZK, jakie są jej dalsze osobliwości i następstwa?”. Często jest związane z badaniami konsyliarycznymi.

Jest wiele metod i technik diagnostyki logopedycznej:

  • metody obserwowania (np.: arkusz, skala obserwacji);
  • metody eksploracyjne (np.: ankieta, rozmowa anamnestyczna, rozmowa kierowana);
  • egzaminowanie diagnostyczne (np.: badanie artykulacji, dźwięku mowy);
  • metody testowe (np.: Token test, test lateralizacji);
  • metody kazuistyczne (studia przypadków);
  • analiza wyników działań (np. wyników szkolnych);
  • metody przyrządowe (np. artykulografia).

Przy ich stosowaniu należy przestrzegać wielu zasad: analizy wielowymiarowej (kompleksowości badania), jak najbardziej obiektywnej oceny, oceniania całej osobowości badanej osoby, szukania przyczyny, ciągłości (terapia diagnostyczna i diagnostyka terapeutyczna) itd.

Fragment pochodzi z książki „Wprowadzenie do logopedii” autorstwa Grażyny Guni i Viktora Lechty (Wydawnictwo Impuls, 2011). Publikacja za zgodą wydawcy.

Dowiedz się więcej: 6 kroków zachęcających dziecko do komunikowania się (AAC)

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (0)