Jak rozpoznać autyzm u niemowlęcia?

Niemowlę z autyzmem nie wykazuje zainteresowania dźwiękami ani tym, co się do niego mówi. Co jeszcze wskazuje na autyzm u niemowlęcia i od czego zależy umiejętność komunikowania się dzieci z autyzmem?

autyzm niemowlę

fot. Fotolia

Od czego zależy umiejętność komunikowania się dzieci z autyzmem?

Z obserwacji małych dzieci z autyzmem wynika, że ich rozwój języka i sama umiejętność komunikowania się uzależnione są od stopnia nasilenia cech autystycznych, deficytów poznawczych, poziomu intelektualnego oraz wieku życia.

Koncentracja badaczy na rozwoju mowy i języka w odniesieniu do dzieci z tej grupy zaburzeń przyniosła wiele spostrzeżeń wskazujących na głęboki deficyt w zakresie zmian progresywnych tej funkcji. Można stwierdzić wysokie zróżnicowanie – opóźnienie, regres, zahamowanie lub zaburzenie od urodzenia, a także jej niewykształcenie, zarówno na poziomie komunikacji werbalnej (językowej), jak i niewerbalnej.

Jak rozpoznać autyzm u niemowlęcia?

Problemy z komunikacją dzieci z podejrzeniem autyzmu mogą się pojawić już w okresie niemowlęcym.

Dziecko nie wykazuje zainteresowania słowem mówionym ani żadnym dźwiękiem. Zaniepokojeni rodzice podejrzewają, że ich dziecko jest głuche, ponieważ nie reaguje na głos bliskich lub kiedy jest wołane po imieniu.

Uszkodzony słuch czy autyzm?

Zachowuje spokój motoryczny przy nagłych, silnych dźwiękach w otoczeniu. Dlatego często pierwszym krokiem diagnostycznym w tej sferze jest ocena audiometryczna. Uszkodzenia słuchu częściej występują u dzieci, które znajdowały się na oddziałach intensywnej opieki noworodkowej.

Testy przesiewowe noworodków pozwalają na wczesne wykrywanie obniżonej ostrości słuchu.

Warto jednak zaznaczyć, że choć dzieci z zaburzeniami słuchu przypominają dzieci z autyzmem ze względu na problemy związane z rozwojem mowy, to pomimo trudności w nawiązywaniu kontaktów społecznych używają spontanicznie gestykulacji do komunikowania się lub wykorzystują inne sygnały pozawerbalne. Nie można tego zaobserwować u dzieci z autyzmem.

Analizy rodzinnych nagrań wideo wykazują, że już w pierwszych 12. miesiącach życia niemowlęta, które otrzymały diagnozę autyzmu, demonstrowały wyraźne deficyty w komunikowaniu się społecznym.

Zobacz też: Mowa dziecka - jak poznać, że dziecko ma autyzm?

Czym są markery nowotworowe? [video]

Czy moje dziecko ma autyzm? Objawy autyzmu u niemowląt

Do najczęściej obserwowanych wczesnych objawów należą: brak reakcji na własne imię, ograniczony kontakt wzrokowy, rzadki uśmiech społeczny, brak współgrania emocjonalnego z innymi osobami, małe zainteresowanie bodźcami społecznymi, zubożona wokalizacja, ograniczone zdolności naśladowania, tworzenia wspólnego pola uwagi i okazywania przywiązania. Wśród wczesnych sygnałów autyzmu szczególne miejsce zajmuje brak reakcji na własne imię, co wskazuje na deficyt selektywnej uwagi (zakłócenie to ujawnia się w rozwoju dziecka pomiędzy 8. a 10. miesiącem życia).

Niepokój rodziców budzą spowolnienie tempa rozwoju (np. po okresie gaworzenia nie pojawiają się pierwsze słowa) lub utrata uprzednio nabytych przez dziecko umiejętności językowych. W 20–35% przypadków zgłaszany jest regres, który obejmuje utratę słów, wokalizacji czy niewerbalnych umiejętności komunikowania się (np. za pomocą gestów lub kontaktu wzrokowego).

Dzieci z wczesnym rozwojem autyzmu w fazie prewerbalnej stosują nietypowe sposoby porozumiewania się. W okresie pomiędzy 12. a 14. miesiącem życia podejmują pierwsze próby werbalizacji w trybie rozkazującym, ale za pomocą wokalizacji potrafią w ograniczonej formie sygnalizować swoje potrzeby. Pomiędzy 14. a 16. miesiącem życia niektóre dzieci nadal nie umieją wskazywać swoich potrzeb lub robią to mechanicznie. Umiejętność ta nie służy do nawiązywania komunikacji albo kontaktów społecznych.

A.M. Donneland i in. twierdzą, że w tym okresie rozwoju dzieci te wykorzystują osobliwe formy ekspresji dotyczące własnych intencji zamiast typowych dla prawidłowego rozwoju gestów, mimiki czy zachowań wokalizacyjnych. Badacze podkreślają brak zdolności uzupełniania komunikacji werbalnej gestykulacją, ekspresją mimiczną, skinięciami głową i uśmiechem.

Widoczny jest deficyt umiejętności odbioru i odwzajemniania ekspresji zachowań osób z najbliższego otoczenia. R. Goodman (1989) i L. Wing (1990) podkreślają, że problemy językowe u dzieci z autyzmem dotyczą nie tylko strony ekspresywnej, ale także impresywnej, czyli rozumienia informacji wyrażonych za pomocą gestów, mimiki, postawy oraz intonacji.

Dzieci takie nie potrafią zrozumieć, co oznacza uśmiech, miłe słowo, pieszczota lub pocałunek bliskiej osoby.

Zobacz też: Objawy autyzmu u dziecka

Fragment pochodzi z książki „Dzieci o specjalnych potrzebach komunikacyjnych” autorstwa B. Winczury (wydawnictwo Impuls, 2014). Publikacja za zgodą wydawcy.

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (0)