Dlaczego dzieci mają trudności w czytaniu?

Czynników, przez które dziecko ma trudności w czytaniu, jest wiele – należą do nich między innymi: problem z wyodrębnianiem głosek, zaburzenia spostrzegania wzrokowego, zaburzenia słuchu fonematycznego, a nawet nieprawidłowości w funkcjonowaniu mózgu. Jak wspomagać naukę czytania dziecka?

Wyodrębnianie głosek jako pierwszy sygnał

Pierwsze objawy sygnalizujące trudności dziecka w czytaniu wyrażają się w nieumiejętności wyodrębniania pojedynczych głosek w słyszanych słowach. Dzieci mogą mieć trudności z nauczeniem się liter i prawidłowym zapamiętywaniem odpowiadających im głosek. Poważnym kłopotem jest opanowanie umiejętności całościowego odczytywania kilkuliterowych słów.

Niektóre dzieci odczytują słowa po jednej literze i często nieprawidłowo składają je w całość. Czytając w ten sposób, nie mogą zrozumieć sensu wyrazów i złożonych z nich tekstów. Trudności w czytaniu mogą się utrzymywać w postaci powolnego, mało płynnego czytania.

Jak rozwijać pasje dziecka?

Zobacz też: Jak zapobiegać wadom wymowy u dziecka?

Czytanie – komunikacja z użyciem wzroku

Aby zrozumieć przyczyny trudności w czytaniu, należy pamiętać, że czytanie to specyficzna forma posługiwania się mową, czyli porozumiewania się; to odbiór treści słownych z zaangażowaniem wzroku. Trudności w nauce czytania mogą więc być spowodowane niskim poziomem tych zdolności dziecka, które są niezbędne do przekładania języka mówionego na język pisany.

Winny wzrok?

Skoro czytanie jest posługiwaniem się mową z zaangażowaniem wzroku, to trudności w jego opanowywaniu mogą być spowodowane zaburzeniem spostrzegania wzrokowego. Zaburzenia spostrzegania wzrokowego są przyczyną trudności w odróżnianiu przez dziecko liter o podobnych kształtach, co powoduje ich mylenie podczas czytania. Można również zauważyć trudności w zapamiętywaniu liter o skomplikowanym kształcie (H, K, F) oraz mylenie liter podobnych pod względem wyglądu (m – n, l – t – ł, o – a – e).

Dzieci z zaburzeniami spostrzegania mają także problemy z analizą wzrokową kilkuliterowych słów, co jest jednym z powodów niemożności odczytywania w całości dłuższych słów oraz gorszego zapamiętywania obrazu graficznego wyrazów. Szczególne znaczenie w powstawaniu trudności w czytaniu mają zaburzenia słuchu fonematycznego i świadomości fonologicznej.

A może słuch?

Słuch fonematyczny jest podstawową zdolnością lingwistyczną, jest to zdolność do rozpoznawania dźwięków mowy. Dzieci przejawiające zaburzenia słuchu fonematycznego mają poważne trudności z odróżnianiem podobnych głosek (p – b, s – z, t – d). Podczas czytania dzieci mogą mylić litery odpowiadające dźwiękom, których nie są w stanie odróżnić. Świadomość fonologiczna to zdolność do wyodrębniania elementów strukturalnych, z których składa się mowa, a więc umiejętność
dostrzegania pojedynczych zdań składających się na dłuższą wypowiedź, wyrazów w zdaniu, sylab i głosek w wyrazach. Ucząc się czytania, dziecko uczy się przyporządkowywać tym elementom języka odpowiednie znaki graficzne.

Trudności w czytaniu – winny mózg?

Wśród czynników utrudniających opanowanie czytania wymienia się niekorzystną lateralizację. Zaburzenia rozwoju podstawowych zdolności niezbędnych do opanowania czytania mogą być spowodowane nieprawidłowościami w funkcjonowaniu mózgu. Przyczyn tych nieprawidłowości upatruje się w zakłóceniach pracy tkanki nerwowej mózgu określanych jako mikrouszkodzenia powstałe w wyniku działania szkodliwych czynników dla rozwoju układu nerwowego we wczesnym okresie życia dziecka. Trudności z czytaniem nie są wyłącznie problemem intelektualnym. Bardzo ważnym czynnikiem wpływającym na skuteczność uczenia się czytania jest funkcjonowanie emocjonalne dziecka.

Nadmierne napięcie emocjonalne nie sprzyja sprawnemu przebiegowi procesów poznawczych. Szczególnie podatne na wystąpienie zahamowań są dzieci nadwrażliwe.
Nadwrażliwość może wynikać z niedojrzałości emocjonalnej dziecka lub być jego cechą indywidualną, ale może być również oznaką zaburzeń emocjonalnych. Na powstawanie trudności w nauce szczególnie narażone są dzieci, u których zaburzenia emocjonalne występują w postaci lęku przed oceną społeczną i przed niepowodzeniem. Badacze zagadnienia sformułowali tezę, że czytanie to jedna z funkcji mózgu. Zatem każde dziecko może się nauczyć czytać.

Wspomaganie nauki czytania

Urszula Ordon wśród wielu kompetencji współczesnego nauczyciela wyróżnia kompetencje kreatywne – zdolność twórczego modyfikowania tradycyjnych sposobów pedagogicznego działania, przekraczanie barier rutynowego postępowania oraz poszukiwanie innowacyjnych metod edukacyjnych.

Do takich innowacyjnych sposobów motywowania dziecka do nauki czytania i poprawy skuteczności tego procesu można zaliczyć naukę z psem.

Zobacz też: Dogoterapia – gdy pies jest terapeutą

Fragment pochodzi z książki „Dogoterapia we wspomaganiu nauki i usprawnianiu techniki czytania” autorstwa Beaty Kulisiewicz (Wydawnictwo Impuls, 2011). Publikacja za zgodą wydawcy.

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (0)