Biblioterapia – poradnik dla nauczyciela

Biblioterapia to jedna najlepszych form niwelowania deficytów rozwojowych związanych z dysleksją. Dzieci w przyjaznej atmosferze zabawy i rozrywki nie tylko poprawiają swoje zdolności psychomotoryczne , ale także uczą się, na przykład właściwych postaw moralnych. Zobacz, jak zorganizować zajęcia biblioterapeutyczne.

Biblioterapia – poradnik dla nauczyciela fot. Fotolia

Czym jest bioterapia?

Biblioterapia to terapia czytelnicza. Powstało wiele definicji biblioterapii określających jej podstawowe cele i zadania. Najczęściej przywoływaną jest definicja R. J. Rubin. Zdaniem autorki biblioterapia to: „program aktywności oparty na interaktywnych procesach zastosowania drukowanych i niedrukowanych materiałów, zarówno wyobrażeniowych, jak i informacyjnych, ułatwiających przy pomocy bibliotekarza lub innego profesjonalisty osiąganie wglądu w normalny rozwój lub dokonywanie zmian w emocjonalnie zaburzonym zachowaniu”. Ewa Tomasik uważa, że: „biblioterapia jest zamierzonym działaniem przy wykorzystaniu książki lub materiałów niedrukowanych (obrazów, filmów itd.), prowadzącym do realizacji celów rewalidacyjnych, resocjalizacyjnych, profilaktycznych i ogólnorozwojowych. (…)

Zobacz też:Jakie narzędzia i metody stosuje się w diagnozowaniu dysleksji?

Indywidualny kontakt

Koniecznym elementem biblioterapii jest międzyosobowy kontakt indywidualny(biblioterapeuty z jedną osobą) bądź grupowy”. Z definicji tych wynika, że w biblioterapii wykorzystuje się terapeutyczne wartości literatury w odniesieniu do osób znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej, potrzebujących psychicznego wsparcia. Podstawową techniką jest tu czytanie ukierunkowane. Teksty biblioterapeutyczne powinny odpowiadać potrzebom i zainteresowaniom uczestników procesu biblioterapeutycznego. Odpowiednio dobrana literatura może pomóc ludziom w samorealizacji, samookreślaniu się, ułatwić zmianę zaburzonej hierarchii wartości. Uczestnikami zajęć biblioterapeutycznych mogą być dzieci, młodzież, osoby dorosłe.

Od terapii do nauki

To idea przyświecająca tym zajęciom. Zaproponowane działania biblioterapeutyczne skupiają się przede wszystkim na sferze emocjonalno-motywacyjnej, pośrednio na sferze orientacyjno-poznawczej osób (uczniów) uczestniczących w programie terapeutycznym. Odpowiednie formy stosowane w biblioterapii, takie jak: zajęcia integrujące, relaksujące, aktywizujące, ukierunkowane czytanie wybranych tekstów terapeutycznych, słuchanie, elementy dramy, muzykoterapii, niwelują negatywne emocje (lęki, stres, apatię, agresję).

Dobry klimat

Na sesjach biblioterapeutycznych panuje sprzyjający klimat, dzięki któremu uczestnicy przygotowują się do bezstresowej nauki. Uczniowie bez obaw i strachu przed kompromitacją czy złą oceną mogą zabierać głos i swobodnie wypowiadać się na dany temat, mogą liczyć na zrozumienie i pomoc w rozwiązywaniu swoich problemów. Są zachęcani do samodzielnej nauki, do kształtowania twórczej postawy, uczą się też osiągania sukcesów na miarę własnych możliwości i zdolności.

Zobacz też: Czy możemy wyleczyć dziecko z dysleksji?

Mama na rynku pracy

Właściwe wzorce

Poprzez wskazywanie odpowiednich wzorców można pomóc im w budowaniu właściwych postaw moralnych. Jak zaznaczyłam już wcześniej, do zaproponowanych przeze mnie zajęć biblioterapeutycznych powinni być włączeni zarówno uczniowie o dysharmonijnym, jak i prawidłowym rozwoju psychomotorycznym, a także ci, którzy przejawiają niewielkie zaburzenia zachowania będące skutkiem problemów emocjonalnych lub braku posiadania właściwego wzorca postępowania.

Co daje biblioterapia?

Uczniowie z dysleksją, charakteryzujący się dysharmonijnym rozwojem psychomotorycznym, dzięki biblioterapii mają możliwość usprawniania zaburzonych funkcji poznawczych (językowych, percepcyjnych), motorycznych oraz integracji percepcyjno-motorycznej, czyli usprawniania funkcji zaangażowanych bezpośrednio w naukę czytania i pisania. Z kolei uczniowie o prawidłowym rozwoju psychomotorycznym mogą aktywizować ten rozwój. Pomogą w tym odpowiednio przygotowane ćwiczenia dyskretnie włączone w cykl sesji biblioterapeutycznych, w trakcie których uczestnicy będą się uczyć analizowania i oceny własnych oraz cudzych wypowiedzi, przekładu intersemiotycznego wysłuchanego bądź przeczytanego tekstu (ilustracja do utworu muzycznego, do fragmentu tekstu literackiego, ćwiczenia dramowe), stosowania odpowiedniego słownictwa w nazywaniu uczuć, dostrzegania etycznego wymiaru języka(prawdy, kłamstwa, przemilczania informacji).

Staranne przygotowanie

Wszystkie pomoce (materiały) do ćwiczeń, jak również same ćwiczenia muszą być starannie i estetycznie przygotowane, najlepiej wspólnie z uczestnikami. Na sesjach terapeutycznych zaleca się stosowanie białego i kolorowego papieru, a nie szarego. Przygotowując rekwizyty do scenek dramowych oraz pomoce do zajęć, dzieci uczą się dokładności, a także odpowiedzialności za powierzone im zadania.Osoby z dysleksją oraz wszystkie te, które mają problemy z czytaniem, zniechęcają się do tej czynności już wtedy, kiedy widzą przed sobą długi tekst napisany drobną czcionką.

Dlatego w celu ułatwienia im czytania, a dzięki temu pomocy w zrozumieniu treści (idei) utworu, najlepiej wykorzystać materiały alternatywne (kasetę magnetofonową, płytę CD) z nagranym opowiadaniem, lekturą (fragmentem opowiadania). Osobom mającym szczególne trudności w czytaniu powinno się proponować krótkie fragmenty (na przykład jedno lub kilka zdań).

Jak przygotować tekst?

Czytanie tekstu biblioterapeuta poprzedza opowieścią o głównym bohaterze, o jego przeżyciach. Polecam różne metody przygotowania tekstu do czytania: większa czcionka (przynajmniej 14 punktów), wyróżnienie dialogów, zaznaczenie sylab w wyrazach (na przykład za pomocą kolorów), podział fragmentów tekstu na mniejsze części (wyznacznikiem mogą być poszczególne akapity i nieznaczne odsunięcie ich od siebie). Do sesji biblioterapeutycznych można włączyć wolontariuszy – uczniów bardzo dobrze czytających, którzy będą wspomagać swoje koleżanki i swoich kolegów.

Fragment pochodzi z książki "Scenariusze zajęć bibliograficznych nie tylko dla uczniów z dysleksją" , Mirosławy Wójtowicz (Wydawnictwo Harmonia, 2010). Publikacja za zgodą wydawcy

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (0)