Rodzinne domy dziecka i dziecięce wioski SOS – ratunek dla niechcianych dzieci

Rodzinne domy dziecka pozwalają dzieciom opuszczonym przez rodziców poczuć się kochanymi i potrzebnymi. Zapewniają także wychowanie w rodzinnej atmosferze. Z kolei wioski dziecięce SOS to podobna inicjatywa, która w Polsce istnieje już od lat 80. Sprawdź, na czym polega działanie tych instytucji, a także jakie wymagania należy spełnić, by móc założyć rodzinny dom dziecka.

Czym są rodzinne domy dziecka?

Rodzinne domy dziecka zasadniczo łączą w sobie elementy zarówno rodzinnej formy opieki zastępczej, jak i instytucjonalnej, choć w założeniu praca w nich wykonywana powinna być oparta na zasadzie wychowania rodzinnego. Ich pierwowzorem były „gniazda sieroce” tworzone przez Kazimierza Antoniego Jeżewskiego, a także domy wioski dziecięcej w Trogen, w Szwajcarii. Historia tworzenia rodzinnych domów dziecka sięga w Polsce 1958 r., kiedy to zaczęto wyodrębniać w większych domach 8–15-osobowe „rodziny”, które zamieszkiwały w osobnych częściach domu pod opieką przybranego „ojca” bądź „matki”.

Kto może prowadzić rodzinny dom dziecka?

Rodzinne domy dziecka, będące typem placówki rodzinnej, zapewniają dzieciom pozbawionym rodziców – całkowicie lub częściowo – całodobową opiekę i wychowanie do czasu powrotu dziecka do rodziny biologicznej bądź umieszczenia go w rodzinie adopcyjnej lub usamodzielniania. Placówki te prowadzone są przez dyrektorów będących jednocześnie wychowawcami. Powinni oni legitymować się minimum średnim wykształceniem i odbyć szkolenie przygotowane przez organizatora rodzinnej pieczy zastępczej. Zwykle domy te prowadzone są przez małżeństwa, które mogą dodatkowo zatrudniać inne osoby bądź korzystać z pomocy wolontariuszy. Przebywa w nich zwykle od czworga do ośmiorga dzieci z założeniem, że nie rozdziela się rodzeństwa (jeśli jest potrzeba, liczba dzieci może ulec zwiększeniu albo zmniejszeniu). Wiek wychowanków nie powinien przekraczać 18. roku życia, choć możliwe jest przebywanie do ukończenia 25. roku życia, jeśli osoba nadal się uczy (…).

Rodzinny dom dziecka – uwarunkowania prawne

Prowadzący rodzinny dom dziecka wykonuje swoją pracę na podstawie umowy o świadczenie usług, którą zawiera ze starostą powiatu lub podmiotem, któremu powiat zlecił to zadanie na okres minimum pięciu lat. W umowie określa się w szczególności strony umowy, jej cel i przedmiot, miejsce sprawowania pieczy zastępczej, sposób i zakres finansowania działalności rodzinnego domu dziecka, liczbę dzieci powierzonych prowadzącemu rodzinny dom dziecka, maksymalną liczbę dzieci, jaką można w nim umieścić, wysokość wynagrodzenia przysługującego prowadzącemu rodzinny dom dziecka oraz sposób wypłaty, zasady korzystania ze szkoleń i innych form podnoszenia kwalifikacji przez prowadzącego rodzinny dom dziecka, zakres niezbędnej pomocy w razie choroby prowadzącego rodzinny dom dziecka lub problemów z powierzonymi dziećmi, warunki czasowego niesprawowania opieki nad dzieckiem, w szczególności związanego z wypoczynkiem, wysokość kosztów utrzymania i eksploatacji lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnego, w którym ma być prowadzony rodzinny dom dziecka, zasady rozliczania otrzymywanych środków, uprawnienia starosty w zakresie bieżącej kontroli wykonywania umowy, warunki przyznawania środków finansowych na remonty, czas, na jaki umowa została zawarta, warunki i sposób zmiany oraz rozwiązania umowy. Gdy umowę taką zawierają małżonkowie, wynagrodzenie przysługuje jedynie małżonkowi wskazanemu w umowie (...).

Zobacz także: Co należy wiedzieć przed podjęciem decyzji o adopcji?

Mama na rynku pracy

Jakie funkcje spełnia rodzinny dom dziecka?

Rodzinne domy dziecka mają za zadanie stworzyć podopiecznym warunki do rozwoju jak najbardziej zbliżone do tych, które mieliby w rodzinie: mieszczą się w budynkach jednorodzinnych lub dużych mieszkaniach, zapewniają warunki do nauki, rozwijania zainteresowań, właściwego spędzania czasu wolnego oraz wyrównywania deficytów rozwojowych. Organizacja pracy opiekuńczo-wychowawczej podporządkowana jest indywidualnym sytuacjom i potrzebom dzieci, nie ma formalnego charakteru. Standardy usług świadczonych przez rodzinne domy dziecka są jednak określone przez Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 1 września 2000 r. w sprawie placówek opiekuńczo-wychowawczych.

Problemy związane z prowadzeniem rodzinnego domu dziecka

Do problemów, z jakimi borykają się osoby prowadzące rodzinne domy dziecka, można zaliczyć: nieporozumienia i negatywny stosunek szkoły i sąsiedztwa (potęgujące trudności w pracy z wychowankami), trudności szkolne przejawiane przez wychowanków oraz ich usamodzielnienie. Z uwagi na rodzinny charakter tej formy opieki zastępczej dąży się do ich dalszego rozwoju. Jego perspektywy wiążą się z opieką nad młodzieżą, zwłaszcza zagrożoną społecznym niedostosowaniem, zmniejszaniem liczby dzieci z całkowicie zerwanymi więziami rodzinnymi, tworzeniem odpowiedniego nadzoru nad placówkami oraz zapewnieniem ekonomicznych, prawnych i społecznych warunków do tworzenia nowych rodzinnych domów dziecka.

W pierwszym półroczu 2011 r. istniały w Polsce 283 placówki opiekuńczo-wychowawcze typu rodzinnego, a liczba ich podopiecznych wynosiła 2311.

Polecamy: Kto może zostać rodziną zastępczą?

Czym są wioski dziecięce SOS?

Wioski dziecięce SOS zaczęły powstawać od 1949 r. z inicjatywy Hermanna Gmeinera (1919–1986), według wzorców opieki prorodzinnej czerpanych z dorobku Augusta Hermana Franca, Jana Henryka Pestalozziego, Jana Henryka Wicherna i Ewy von Tile-Winckler. Na gruncie polskim ich odpowiednikiem były tworzone przez Kazimierza Jeżewskiego (1877–1948) wioski kościuszkowskie, jednak to wioski gmeinerowskie rozpowszechniły swoją działalność na świecie – w 2001 r. funkcjonowały 423 wioski obejmujące opieką 40 tysięcy dzieci oraz 320 domów młodzieży. Reguły ich koncepcji pedagogicznej opierają się na czterech filarach, takich jak: matka (opiekunka grupy legitymująca się minimum średnim wykształceniem, z ukończonym kursem w zakresie pracy opiekuńczo-wychowawczej), rodzeństwo (rodzeństwa naturalne wychowywane w jednej rodzinie), dom (każda rodzina zajmuje jeden dom rodzinny) i wioska (składająca się z około 14 domów rodzinnych, domu dyrektora oraz budynku administracyjno-socjalnego z gabinetami: pedagoga, psychologa, logopedy i świetlicą).

Wioski dziecięce SOS w Polsce

W Polsce od lat 80. działają trzy wioski dziecięce SOS (w Biłgoraju, Kraśniku i Siedlcach). W każdym domu w wioskach pod opieką jednej matki (korzystającej w czynnościach usługowych i opiekuńczych z pomocy matki pomocnicy – cioci) przebywa od trójki do szóstki dzieci w wieku 3–16 lat. W domach powinna panować rodzinna atmosfera, zapewniająca dzieciom zaspokojenie potrzeby miłości i poczucia bezpieczeństwa. W celu integracji ze środowiskiem wychowankowie uczęszczają do szkół działających w mieście. Należy zwrócić uwagę na dobre rozwiązania w zakresie usamodzielniania wychowanków Wiosek Dziecięcych SOS. Proces ten obejmuje cztery etapy, takie jak: Wioska Dziecięca SOS (do 16. roku życia), czteroletni pobyt w Domu Młodzieżowym SOS w Lublinie i wspólnocie mieszkaniowej, nadzorowane zamieszkanie na zewnątrz oraz kontakt i wsparcie po usamodzielnieniu.

Warto zobaczyć: Akcje charytatywne dla dzieci. Jak wesprzeć potrzebujące dzieci?

Fragment pochodzi z książki „Rodziny adopcyjne i zastępcze dziecka z niepełnosprawnością” (Wydawnictwo Impuls, 2013). Tytuł, lid, śródtytuły i niektóre skróty pochodzą od redakcji. Publikacja za zgodą wydawcy.

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (0)