15 pytań i odpowiedzi o USG w ciąży!

Badania USG są w ciąży wręcz niezbędne! Dlaczego więc niektóre mamy unikają ich jak ognia? Spytaliśmy o to ginekologa.

fot. Fotolia

USG w ciąży - wywiad  z dr Renatą Jaczyńską

1. Pani Doktor, czy pamięta Pani swoje pierwsze badanie USG? Czy bała się Pani tej wizyty?
– Oczywiście, że pamiętam! Byłam wtedy studentką. Wtedy USG w ciąży nie było tak dostępne, jak dzisiaj. Czy się bałam? Tak, ale nie badania, raczej jego wyniku, tego, co powie lekarz.

2. A czego najbardziej obawiają się przyszłe mamy, które przychodzą na USG?
– Boją się, że ultradźwięki zaszkodzą zdrowiu ich dziecka. A niesłusznie. Badania ultrasonograficzne wykonuje się od ponad 30 lat. I do tej pory w literaturze medycznej nie pojawiły się informacje potwierdzające te podejrzenia. Tak dla przypomnienia, obraz USG uzyskuje się za pomocą niesłyszalnych fal dźwiękowych, a nie promieniowania, jak podczas badania rentgenowskiego. Uspokajam więc mamy i zachęcam do badania.

3. Niektóre ciężarne tak obawiają się badania ultrasonograficznego, że na wszelki wypadek omijają je szerokim łukiem, inne wręcz przeciwnie. Najchętniej kontrolowałyby dzidziusia co kilka dni. Ile badań USG można, a ile trzeba wykonać w ciąży?
– Gdy ciąża przebiega prawidłowo, zalecamy trzy badania USG, podczas których dokładnie ocenia się rozwój i budowę ciała dziecka. Stąd zalecenie, by akurat te USG w ciąży wykonywał i interpretował wyniki badania ginekolog położnik specjalizujący się w ultrasonografii położniczo-ginekologicznej (o jego wskazanie można poprosić swojego ginekologa). Czasami lekarze prowadzący ciążę, niemający dużego doświadczenia w USG, wykonują te badania podczas kontrolnej wizyty przyszłej mamy. Są to krótkie badania, oceniające na przykład wzrost płodu, jego położenie czy objętość płynu owodniowego. Jednak nie wolno ich mylić z tymi obowiązkowymi.

4. Czy do badania ultrasonograficznego trzeba się jakoś przygotować?
– Pierwsze badanie USG we wczesnej ciąży jest wykonywane przez pochwę. I na tę wizytę trzeba zgłosić się z pustym pęcherzem moczowym, bo inaczej może on zasłaniać obraz macicy. Kolejne badania, tzn. po 11. tygodniu ciąży, przeprowadza się przez brzuch. Choć w niektórych sytuacjach dodatkowo wykonuje się badanie przezpochwowe, np. by ocenić długość szyjki macicy, czy jakąś część ciała maluszka, która nie jest dobrze widoczna przez brzuch. Nie jest to bolesne ani niebezpieczne dla dziecka.

5. A jak przygotować się do USG w ciąży przez brzuch?
Na to badanie można zgłosić się z marszu, bez żadnych przygotowań. Choć lepiej ubrać się w wygodne ubrania, które pozwolą łatwo odsłonić brzuch. No i trzeba wyjąć z pępka kolczyk i wyłączyć komórkę przed wizytą.

6. Wyobraźmy sobie, że przychodzi na badanie USG kobieta, która spodziewa się dziecka. Od czego zaczyna Pani wizytę?
– Na początek muszę się dowiedzieć, kiedy była ostatnia miesiączka (warto to notować) i ile lat ma ciężarna. A także czy to rutynowa kontrola, czy są jakieś szczególne wskazania. Zapoznaję się z poprzednimi wynikami badań USG. Jeśli zauważę coś niepokojącego w anatomii dziecka, pytam o to, czy przyszła mama pali papierosy, bierze leki, jakie infekcje przechodziła i czym zajmuje się zawodowo. Sprawdzam też wyniki badań laboratoryjnych. Później proszę, by położyła się na plecach na łóżku i odsłoniła brzuch. Smaruję go specjalnym żelem. Uwaga, żel jest zimny! Ale ułatwia on przewodzenie ultradźwięków.

Następnie po brzuchu przesuwam głowicą aparatu i obserwuję obraz, który pojawia się na monitorze. Ten zwykle jest tak umieszczony, by rodzice mogli obserwować przebieg badania. Badanie USG wymaga skupienia, dlatego najczęściej nie jestem wówczas zbyt rozmowna. Czasem rodzice myślą wtedy, że zauważyłam coś niepokojącego. A ja po prostu oglądam uważnie szczegóły anatomii dziecka, jego narządów. Jeśli pozycja malca utrudnia mi jego ocenę, proszę mamę o zmianę pozycji i położenie się na boku. Całość trwa od 15 do 30 minut, dlatego należy uzbroić się w cierpliwość.

W trakcie USG wykonuje się wiele zdjęć na specjalnym papierze. Dokumentują one kolejne etapy badania. Wraz z moim raportem i opisem przekazuję je przyszłym rodzicom. W większości wypadków oświadczam, że nie dostrzegłam niczego podejrzanego. To naprawdę najważniejsza wiadomość.

7. Dlaczego tak ważne jest, by przyszła mama chodziła na badania USG? Do czego służy ultrasonografia?
– Na przykład do określenia wieku ciąży. Badamy, bo w ten sposób można kontrolować rozwój dziecka, ocenić jego stan, tzn. ruchy, objętość płynu owodniowego, szukamy sygnałów ostrzegawczych, czy dziecko nie ma wad rozwojowych. Gdy wykryjemy ich objawy, ciężarną odsyłamy na kolejne badania (genetyczne, badanie echokardiograficzne serca płodu, rezonans magnetyczny), które przeprowadzają lekarze zajmujący się diagnostyką prenatalną. Maluszek w niektórych sytuacjach może być leczony już w łonie matki. Podaje się leki do pępowiny lub mamie (bo jej krew przenika przez łożysko do krwi dziecka) albo przeprowadza się operacje wewnątrzmaciczne.

8. Czy wszystkie wady rozwojowe można wykryć podczas badania USG?
– Niestety, nie, choć ultrasonografia staje się coraz bardziej niezawodna, dzięki czemu naprawdę rzadko zdarzają się niespodzianki po porodzie. Jednak i to badanie ma pewne ograniczenia. Niektórych wad nie da się wykryć podczas badania USG, np. głuchoty. Trzeba pamiętać, że nie wszystkie patologie i wady objawiają się w czasie, gdy maluszek jest w brzuchy mamy. Dlaczego czasem lekarze nie rozpoznają wady u dziecka? Z dwóch powodów. Bo wada pojawia się lub ujawnia później, czasem chwilę przed porodem. W ostatnich tygodniach ciąży trudno jest ocenić anatomię płodu z uwagi na jego wielkość czy niekorzystne położenie. Dlatego tak ważne jest, by badania wykonywać w wyznaczonych terminach.

9. Po 18. tygodniu ciąży można poznać płeć dziecka. Jedni rodzice chcą wiedzieć, czy urodzi im się synek czy córcia, inni nie. Co zrobić, gdy mama chce, a tata – nie?
– Rzeczywiście takie sytuacje się zdarzają. Wtedy płeć dziecka zdradzam tylko jednemu rodzicowi, ale dopiero, gdy drugi opuści gabinet po badaniu. Choć płeć dziecka sprawdzam zawsze, bo muszę wiedzieć, czy jest prawidłowo wykształcona, nie zdradzam jej bez zgody mamy i taty. Jeśli zapytają, proszę bardzo!

10. Czy zawsze można ustalić płeć dziecka?
– Prawie zawsze! Czasami jednak maluszek tak się w brzuchu ułoży, że można mieć problem z określeniem jego płci.

11. Czy można nagrać badanie ultrasonograficzne?
– Tak, to miła pamiątka. Nagrywa się na płytę CD lub DVD, rodzice mogą później pokazać taki film swoim bliskim.

12. W niektórych gabinetach ginekologicznych można zrobić USG 3D. Na czym ono polega?
– Komputer po dodaniu kolejnych przekrojów obrazu ultrasonograficznego może stworzyć obraz trójwymiarowy, stąd nazwa 3D. Dla niektórych rodziców taki obraz jest pociągający, dla innych bywa szokujący, uważają go za zbyt realistyczny albo... sztuczny. Niestety, czasem trudno uzyskać dobrej jakości trójwymiarowy obraz z uwagi na położenie płodu czy zbyt małą objętość płynu owodniowego. Czy warto robić 3D? Warto, bo aparaty do tego badania są wysokiej klasy, a uzyskane na nich czarno-białe obrazy świetnej jakości, łatwiej wtedy zauważyć nieprawidłowości u płodu. Za wykonanie takiego USG trzeba zapłacić od 200 do 300 zł.

13. Czy świeżo upieczona mama może już zapomnieć o badaniach USG? Czy powinna się badać i jak często?
– Na badania ultrasonograficzne trzeba zgłaszać się przynajmniej raz w roku. Badanie ginekologiczne wykonuje się sondą przezpochwową. Najlepiej robić je raz w roku.

14. Kiedy zgłosić się na USG?
O tym, ile razy będziesz musiała zgłosić się na badania, zdecyduje twój ginekolog – zwykle od trzech do pięciu razy.

Między 6. a 8. tygodniem ciąży. Sprawdza się, czy zarodek znajduje się w macicy (można już zauważyć bijący punkcik – to serce), a także określenie wieku ciążowego oraz tego, czy nosisz w sobie jedno, czy więcej dzieci.

Między 11. a 14. tygodniem. Czasem to badanie nazywane jest genetycznym, gdyż wykonuje się wtedy m.in. pomiar tzw. przezierności karku i ocenia się kości nosowe płodu – by wykryć, czy maluszkowi nie grozi zespół Downa i inne nieprawidłowości genetyczne czy wady serca. Przezierność karkowa to bardzo mały zbiornik płynu znajdujący się na karku płodu. Ponadto podczas tego badania mierzy się długość dziecka, ogląda zarys główki, kończyny, paluszki, widać już żołądek, pęcherz moczowy.

Między 18. a 23. tygodniem. Ocenia się wszystkie narządy płodu, ogląda buźkę dziecka, serce, płuca, żołądek, nerki. Mierzy się malca i wreszcie jest to czas, kiedy można poznać płeć dziecka.

Między 28. a 32. tygodniem. Mierzy się główkę, obwód brzuszka i długość kości – wszystko to pozwala wykryć wewnątrzmaciczne zahamowania wzrostu dziecka, ocenia się indeks płynu owodniowego, stopień dojrzałości łożyska. Podobnie jak w czasie poprzedniego badania.

Ostatnie między 38. a 40. tygodniem. To badanie ma na celu oszacowanie masy dziecka i objętości płynu owodniowego, a gdy poród się „spóźnia” upewnienie, czy dziecko jest bezpieczne w macicy i czy czasem ciąży nie trzeba szybko zakończyć.

15. Co to jest ultrasonografia płodu?
Metoda badania wykorzystująca fale ultradźwiękowe (są to dźwięki o bardzo wysokiej częstotliwości, niesłyszanej przez człowieka). Ultradźwięki wysyłane przez głowicę aparatu USG odbijają się od badanych tkanek, np. od narządów wewnętrznych płodu. Fale wracają do czujnika, którym lekarz przesuwa po brzuchu przyszłej mamy. Skomplikowany system informatyczny przetwarza te informacje na obraz widoczny na ekranie. Obraz jest czarno-biały, niezbyt wyraźny, przypomina zamazany ekran telewizora. W każdym trymestrze ciąży badanie USG pozwala na kontrolowanie rozwoju i stanu płodu.

Odpowiadała Renata Jaczyńska, ginekolog położnik, Poradnia Wad Rozwojowych Płodu w warszawskim Instytucie Matki i Dziecka.

napisane na podstawie tekstu autorstwa Tatiany Audyckiej
SKOMENTUJ (11)
Katarzyna Bosacka opowiada o ciąży i zachciankach!
KOMENTARZE (11)
warto!/2 lata temu
zdecydowanie warto wykonywać badania usg w ciąży, mogą wykryć wady które być może można leczyć jeszcze w okresie płodowym :) warto zdecydowanie dziewczyny! ja sama mialam badania w ultragenie w krakowie i cale szczęście fasoleczka zdrowa :) i jaką miłą panią doktor poznałam, kolejną ciaze jak się będzie dało oddam jej do prowadzenia ;)
MedPolonia/2 lata temu
Szanowni Państwo, USG – jeśli ciąża przebiega prawidłowo – wykonuje się zwykle dwa-trzy razy i łącznie ocenia się w ten sposób kilkadziesiąt parametrów. Możemy np. sprawdzić, jak umiejscowione jest łożysko i skontrolować ilość wód płodowych. Za pomocą ultrasonografu można przeprowadzić także badanie Dopplera. Obrazuje ono ukrwienie poszczególnych struktur płodu i przepływ krwi, także w mniejszych naczyniach, niewidoczny podczas standardowego USG. Badania prenatalne już w trakcie ciąży pozwalają z dużą dokładnością ocenić, czy maluszek jest zagrożony wystąpieniem chorób genetycznych lub wad wrodzonych. Takie badania są ważne u każdej kobiety bez względu na wiek. Med Polonia
Gość/3 lata temu
wiec zaluje ze nie poszlam pod koniec ciazy do innego lekarza-waga dziecka mogla juz na to wskazywac ze bedzie cos nie tak...dziewczyny nie bojcie sie isc do innego lekarza jesli czujecie ze cos jest nie tak
POKAŻ KOMENTARZE (11)