Niepłodność – męski problem

Problem niepłodności męskiej dotyka jednego na dwudziestu mężczyzn i jest powodem blisko połowy niepowodzeń wśród małżeństw starających się o dziecko. Jakie są przyczyny niepłodności? Czy da się przed nimi obronić?

Niepłodność – męski problem fot. Fotolia

Prawidłowe wyniki badań nasienia

Podstawowym elementem w procesie diagnostycznym jest badanie nasienia. Wg WHO (1992) prawidłowy skład nasienia przedstawia się następująco: objętość – 2,0 ml, koncentracja plemników – 20 mln/ml, ruchliwość plemników – 50% ruch progresywny plemników, morfologia – 30% form prawidłowych, żywotność > 75%, liczba leukocytów < 1 mln/ml. Nieprawidłowy wynik badania nasienia jest wskazaniem do jego powtórnej oceny po 3 miesiącach, natomiast w przypadku bardzo poważnych zaburzeń parametrów nasienia (azoospermia, ciężka oligozoospermia) ponowne badanie należy przeprowadzić jak najwcześniej. Jednakże wywiad i badanie lekarskie mogą dać dużo cennych wiadomości i ukierunkować diagnostykę. Rozpoznanie czynników szkodliwych i dzięki temu ograniczenie ich działania w czasie, eliminacja znanych czynników obniżających zdolność zapładniającą nasienia, profilaktyka, edukacja mogą już na tym etapie przynieść wiele korzyści. Przeprowadzenie wywiadu z uwagi na specyfikę zagadnienia i pewną jego intymność powinno być nacechowane pełnym zaufaniem pacjenta do personelu.

Możliwy brak jąder?

U około 5% urodzonych o czasie noworodków stwierdza się wnętrostwo (jednostronny lub obustronny brak jąder w mosznie); w większości tych przypadków w ciągu pierwszego roku życia następuje spontaniczne ich zstąpienie. Wnętrostwo jednostronne spotyka się kilkakrotnie częściej niż obustronne. Im dłużej jądra pozostają w stanie wnętrostwa, tym bardziej prawdopodobne jest, że wystąpią w nich zmiany patologiczne. Ponad 75% mężczyzn z nieleczonym wnętrostwem cierpi na niepłodność. Prawdopodobieństwo rozwoju nowotworu złośliwego jest 20–30 razy większe niż w przypadku jąder położonych prawidłowo. Wnętrostwu nie można zapobiec, ale można nie dopuścić do rozwoju powikłań. Niekorzystne zmiany histologiczne w jądrach zachodzą około 2. roku życia. Zaleca się, aby leczenie hormonalne (domięśniowe podawanie gonadotropiny kosmówkowej lub donosowe GnRH) bądź chirurgiczne rozpocząć przed upływem tego czasu.

Sprawdź! Przegląd bielizny dla kobiet w ciąży i karmiących

Dowiedz się: Czy otyłość może wpływać na niepłodność?

Problemy z jądrami u płodu podczas porodu

W nielicznych doniesieniach stwierdzano zaburzenia czynności plemnikotwórczej jąder u mężczyzn, którzy urodzili się z położenia miednicowego drogami natury. Wielogodzinny ucisk jąder i obrzęk moszny w trakcie przechodzenia miednicy płodu przez kanał rodny jako części przodującej płodu stwarzał ryzyko trwałego uszkodzenia jąder. Liberalizacja wskazań do cięcia cesarskiego, w tym w położeniach miednicowych płodu, w istotny sposób zmniejszyła ryzyko wystąpienia niepłodności męskiej, aczkolwiek ta kwestia nie jest podnoszona w podawanych kwalifikacjach do wyboru elektywnego cięcia cesarskiego w położeniach miednicowych płodu.

Genetyczna przyczyna niepłodności

Zespół Klinefeltera (genotyp 47,XXY) jest najczęstszą genetyczną przyczyną niepłodności męskiej; występuje z częstością 1 na 500 noworodków płci męskiej. Defekt chromosomowy ujawnia się dopiero w okresie dojrzewania. Kanaliki plemnikotwórcze ulegają zwłóknieniu, jądra są małe i twarde, występuje azoospermia. Uderza ginekomastia, nieprawidłowe proporcje w budowie szkieletu.

Żylaki moszny

Żylaki powrózka nasiennego (varicocele) charakteryzują się poszerzeniem naczyń żylnych. Wyczuwalne w obrębie moszny jako guzowate twory wykrywane są już u nastolatków, a u młodych mężczyzn uznaje się je za jedną z przyczyn niepłodności. Częstość występowania żylaków waha się między 5 a 30%, średnio oscylując wokół 15%. Charakterystyczne jest, że wśród mężczyzn zgłaszających się z powodu niepłodności odsetek stwierdzanych żylaków sięga 30–40%. 90% żylaków powstaje po stronie lewej; predyspozycje te wynikają z odmiennego anatomicznego ukrwienia.

Przeczytaj: Niepłodność męska

Fragment pochodzi z książki Niepłodność – zagadnienie interdyscyplinarne” pod redakcją naukową E. Lichtenberg-Kokoszki, E. Janiuk, J. Dzierżanowskiego (Impuls, 2009). Publikacja za zgodą wydawcy. Bibliografia dostępna w redakcji.

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (0)