Ciąża od A do Z

W twoim organizmie zachodzi tyle zmian, że pewnie masz mnóstwo pytań. Na wiele odpowiadamy – dla ułatwienia uporządkowaliśmy je alfabetycznie.

Wcześniej nie przyglądałaś się swojemu ciału tak często jak teraz, gdy jesteś w ciąży. W twoim organizmie zachodzi tyle zmian, że pewnie masz mnóstwo pytań. Na wiele odpowiadamy – dla ułatwienia uporządkowaliśmy je alfabetycznie.

A jak alkohol
Pić czy nie pić? Przecież lampka czerwonego wina czy kufelek piwa od czasu do czasu nie powinny zaszkodzić. Tak, pod warunkiem że nie jesteś w ciąży :)
Gdy w twoim brzuszku mieszka maleństwo, zrezygnuj z nich (aż do końca karmienia). Bo wszystko, co wypijesz, trafia do krwi, a tym samym poprzez łożysko do dzidziusia – jego powstające narządy są bardzo wrażliwe na szkodliwe substancje, organizm sam jeszcze się nie obroni przed takimi używkami. Dziecku grozi to, że urodzi się za wcześnie, będzie opóźnione w rozwoju fizycznym i psychicznym albo jego serduszko nie będzie pracować jak trzeba. Dla dobra dziecka – unikaj wszelkich procentów. Martwisz się, bo nie wiedziałaś, że jesteś w ciąży i piłaś alkohol? Spokojnie, natura tak to wymyśliła, że przez pierwsze dwa tygodnie zarodek jest bezpieczny.

B jak badania laboratoryjne
Czeka cię ich naprawdę sporo. Na pewno dostaniesz skierowanie na cytologię i określenie grupy krwi (oryginał miej zawsze przy sobie). Na początku ciąży lekarz zleci badania: na stężenie glukozy we krwi, które pozwoli stwierdzić, czy chorujesz na cukrzycę, a także w kierunku wykrycia kiły i żółtaczki. Co miesiąc powinnaś też sprawdzać, jak pracują twoje nerki. Badanie moczu umożliwi wykrycie infekcji układu moczowego (niektóre przebiegają bez objawów), natomiast krwi – np. anemię (lekarz przepisze ci żelazo). A badanie na toksoplazmozę pozwoli określić, czy masz przeciwciała przeciwko pasożytowi wywołującemu tę chorobę. Groźną, ale dającą się leczyć.

C jak cukrzyca ciążowa
Chorujesz na nią, gdy organizm nie radzi sobie z produkcją odpowiedniej ilości insuliny – w czasie ciąży poziom cukru we krwi jest zwiększony. Pierwszym sygnałem, że zagraża ci cukrzyca, może być obecność cukru w moczu. Wykrywa się ją podczas badania krwi, które przeprowadza się między 24. a 28. tygodniem ciąży. Powinno cię zaniepokoić większe niż dotychczas pragnienie, a także częstsze bieganie do toalety. Nie lekceważ tych objawów, cukrzyca jest niebezpieczna dla dziecka. Lekarz zapewne zaleci odpowiednią dietę, kontrolowanie wagi, ćwiczenia, regularne badanie poziomu glukozy (glukometr można wypożyczyć) i podawanie insuliny.

Ć jak ćwiczenia
Nie rezygnuj z nich tylko dlatego, że jesteś w ciąży. Jednak zanim się zapiszesz na zajęcia, spytaj lekarza, czy możesz uprawiać jakiś sport. Na pewno zabroni jazdy konnej, na nartach, na rowerze (lepiej wybrać stacjonarny), gry w tenisa, biegania na długie dystanse. Zaleci pływanie, spacery, jogę, ćwiczenia dla przyszłych mam (np. na piłkach), nawet taniec! Gimnastyka to nie tylko kontrola wagi czy lepsze samopoczucie twoje i maluszka. Kondycja przyda się też podczas porodu i późniejszej pielęgnacji dziecka. Jeśli jednak podczas ćwiczeń poczujesz ból w dole brzucha lub zaczniesz krwawić, zrezygnuj z aktywności.

D jak dentysta
Umów się na wizytę u stomatologa nawet na początku ciąży. Wylecz zęby, usuń kamień nazębny. Gdy spodziewasz się dziecka, próchnica ma łatwiejsze zadanie. Twoje dziąsła mogą krwawić – to przez hormony ciążowe, zwiększa się prawdopodobieństwo pojawienia się infekcji czy stanów zapalnych. Dlatego oprócz wizyt u dentysty, regularnie czyść zęby (szczotką i nitką dentystyczną) oraz język.

F jak farbowanie włosów
Dobra wiadomość: można farbować! Na wszelki wypadek zaleca się jednak, aby czynność tę odłożyć na czas po 12. tygodniu ciąży. Warto też poinformować fryzjera o swoim stanie. Powinno się unikać farb zawierających amoniak, aby wdychać jak najmniej oparów środków chemicznych.

G jak ginekolog
Jeśli do tej pory nie miałaś swojego lekarza, znajdź go, i to jak najszybciej. Gdy jesteś w ciąży, potrzebujesz jego pomocy – ginekolog zleci badania, przypilnuje terminów wizyt, będzie się opiekował tobą i maleństwem. Powinnaś mieć do niego zaufanie. Gdzie go znaleźć? Spytaj przyjaciółkę, koleżankę. Na pierwszą wizytę umów się około siódmego lub ósmego tygodnia.
Sprawdź! Przegląd bielizny dla kobiet w ciąży i karmiących

H jak huśtawka nastrojów
Radość, za chwilę smutek i płacz. Za chwilę znowu radość. To normalne. Tę huśtawkę nastrojów fundują ci hormony – przybywa jednych, a poziom innych się obniża. A wszystko w takim tempie, że trudno się dziwić, że emocje biorą górę. Huśtawka nastrojów najbardziej dotyka w pierwszym trymestrze. W drugim będziesz już spokojniejsza – organizm przyzwyczai się do nowej mapy hormonalnej.

I jak infekcje pochwy
Powinny cię zaniepokoić upławy. Nie te wodniste, mleczne o łagodnym zapachu, które wyglądają jak przed miesiączką (pod koniec ciąży będą tak obfite, że bez wkładek higienicznych czy podpasek nie poradzisz sobie). Upławy zielonkawe, żółtawe, o serowatej konsystencji, a do tego przykrym zapachu (plus pieczenie, swędzenie, zaczerwienienie) to znak, że cierpisz na zakażenie grzybicze lub bakteryjne pochwy. Nie zwlekaj z wizytą u lekarza. Leczenie jest potrzebne od zaraz.

J jak jedzenie
Powinno być zdrowe i wartościowe. Posiłki częste, ale mniejsze, regularne i urozmaicone. Pokochaj świeże owoce i warzywa (850 gramów), chude mięso, drób albo ryby, szczególnie morskie, jaja (3–5 tygodniowo), pieczywo z pełnego przemiału, kasze, mleko i jego przetwory (trzy porcje dziennie). Unikaj: serów pleśniowych, surowych owoców morza i ryb, surowego mięsa, lodów, kawy (m.in. z powodu szkodliwej kofeiny).

K jak krwawienie
Nie czekaj, aż minie. O każdym krwawieniu z narządów rodnych poinformuj ginekologa (zadzwoń, umów się na wizytę – powiedz, że to pilne). On stwierdzi, czy jest niebezpieczne, czy nie. W niektórych wypadkach, np. gdy krwawienie pojawi się po upadku, powinnaś natychmiast jechać do lekarza.

L jak lekarstwa
Ważna zasada: żadnych leków nie bierz na własną rękę, nawet o witaminach porozmawiaj z lekarzem
. Powinnaś brać: kwas foliowy, żelazo (gdy grozi ci anemia), witaminy (jeżeli odżywiasz się jak należy, zapewne nie będą konieczne) – niektórych jednak trzeba unikać, np. A, D, E, K. Jeśli cierpisz na cukrzycę ciążową, infekcje układu moczowego lub pochwy czy nadciśnienie tętnicze, to bez leków się nie obejdzie. Są to choroby niebezpieczne dla mamy i maleństwa. A inne dolegliwości, jak bóle głowy, problemy ze snem, przeziębienia, zgaga? Leki na nie są bezpieczne (zgodnie z zaleceniem lekarza). Szerokim łukiem omijaj natomiast środki dostępne bez recepty, np. zawierające kwas acetylosalicylowy (np. Aspiryna, Asprocol, Polopiryna) czy niektóre na ból głowy (np. Etopiryna).

Ł jak łożysko przodujące
Zdarza się, że łożysko umiejscowi się nietypowo, tzn. w dolnej części macicy – zasłoni w ten sposób jej szyjkę (to jedna z przyczyn krwawienia). Lekarz stwierdza to podczas badania USG, co oznacza zwykle, że poród skończy się cesarskim cięciem. Unikaj wysiłku, nie ćwicz intensywnie, zrezygnuj z seksu i dużo odpoczywaj.

M jak masa ciała
Zarówno niedowaga, jak i nadwaga nie jest najlepsza dla ciebie i maleństwa. Bezpieczny wzrost masy ciała to od 12 do 17 kilogramów. Na to składa się m.in. waga dziecka, łożyska, płynu owodniowego, macicy, piersi, tkanki tłuszczowej i zwiększona objętość krwi. Jednak tyć powinnaś harmonijnie. Jeśli przyrost na wadze odbiega od normy, skonsultuj się z lekarzem. I nie stosuj żadnej diety odchudzającej!

N jak nadciśnienie
...indukowane ciążą, czyli stan przedrzucawkowy (kiedyś mówiono o tym: zatrucie ciążowe). Objawia się podwyższonym ciśnieniem krwi – stan nietypowy, bo przecież do tej pory nie miałaś z tym problemów. Zapewne spuchną ci ręce i twarz,
a w moczu pojawi się białko. Brak leczenia jest groźny dla przyszłej mamy i dziecka. Dlatego tak ważna jest stała kontrola lekarska. Nadciśnienie tętnicze można obniżyć za pomocą leków, a także diety i ćwiczeń. Czasami jednak konieczny jest pobyt w szpitalu i wcześniejsze ukończenie ciąży.

O jak objawy zapowiadające poród
Niektóre rozpoznasz sama: obniżenie dna macicy – zmniejszy się ucisk dzidziusia na twój żołądek, a zwiększy na pęcherz moczowy, nieregularne skurcze, wydalenie czopu śluzowego, który do tej pory zamykał wejście do szyjki macicy. A także uczucie większego niż dotychczas zmęczenia – do wiwatu dadzą ci hormony, które przygotowują organizm do porodu, uczucia gorąca, bóle w okolicy krzyżowej, chęć robienia porządków. Możesz skarżyć się na biegunkę, brak apetytu, wzdęcia brzucha, nadmierne upławy. Jeśli skurcze pojawiają się co 10 minut, a wody płodowe odeszły – poród tuż, tuż.

P jak pielęgnacja
Ciąża dla skóry jest jak sport ekstremalny – skóra rozciąga się, powstają różowosine pręgi na brzuchu i biuście. Możesz je zmniejszyć. Codziennie masuj skórę miękką rękawicą okrężnymi ruchami. Po kąpieli użyj balsamu (dla kobiet w ciąży), a raz w tygodniu zastosuj peeling do ciała. Nie zapomnij również o dopasowanym biustonoszu – przyda się, gdy twoje piersi staną się bardzo ciężkie.

R jak Rh
Gdy przyszła mama ma grupę krwi Rh-, a ojciec dziecka Rh+, może to oznaczać kłopoty. Gdy maluszek przejmie ojcowskie Rh, organizm mamy zareaguje na to gwałtownie – wytworzy przeciwciała przeciw krwinkom płodu. Mówimy wtedy o konflikcie serologicznym. Bardzo rzadko w pierwszej ciąży zagraża dziecku, ale w kolejnej może doprowadzić do niedokrwistości płodu. Na szczęście niezgodności tej można zapobiec – w tym celu podaje się immunoglobulinę Rh.

S jak seks
W ciąży nie jest zabroniony! Jeśli nie ma przeciwwskazań (np. łożysko przodujące, skrócona szyjka macicy), to hulaj dusza. Nie dziw się, że masz ochotę na intymność – pragnienie narasta szczególnie w drugim trymestrze ciąży – to sprawka podwyższonego poziomu estrogenów i progesteronu. Pilnuj tylko, aby nie uciskać brzuszka i powiększonych piersi.

T jak termnin porodu
Od daty pierwszego dnia ostatniej miesiączki odejmij trzy miesiące, np. 20 maja – 3 miesiące = 20 lutego). Do otrzymanej daty dodaj 7 dni (20 lutego + 7 dni = 27 lutego). Wynik (czyli 27 lutego) jest przewidywanym terminem porodu. Jednak mało który bobas urodzi się w wyznaczonym terminie, zwykle między 37. a 42. tygodniem. Ciążę dzieli się na trzy trymestry: pierwszy do 13. tygodnia, drugi – od 14. do 27., trzeci – od 28. do 40.

U jak USG
Badanie ultrasonograficzne (USG) wykonuje się za pomocą sondy dopochwowej. Pierwsze między 11. a 14. tygodniem ciąży, drugie około 20. tygodnia, kolejne między 30. a 32. tygodniem, ostatnie może być przed porodem. Jest bezbolesne, bezpieczne, nie wymaga przygotowania. USG pozwala sprawdzić, czy maluszek dobrze się rozwija, a około 20. tygodnia określić jego płeć i przybliżoną wagę. Skróty używane w opisie USG: GS – średnica pęcherzyka ciążowego, CRL – długość ciemieniowo-siedzeniowa (między główką a kością ogonową), BPD – wymiar dwuciemieniowy główki, HC – obwód główki, AC – obwód brzuszka, FL – długość kości udowej, AFI – indeks płynu owodniowego, FHR – czynność serca płodu.

W jak wody płodowe
Fachowa nazwa to płyn owodniowy – chroni maleństwo przed urazami, utrzymuje stałą temperaturę w brzuchu mamy, transportuje substancje odżywcze i produkty przemiany materii. Objętość płynu owodniowego zmienia się w trakcie ciąży. Niestety, czasami zdarza się, że jest go za mało (małowodzie, poniżej 200 mililitrów) albo za dużo (wielowodzie, powyżej 1200–3000 mililitrów w zależności od tygodnia ciąży). W obu wypadkach lekarz zleca dodatkowe badania i ewentualne leczenie.

Z jak zawroty głowy i omdlenia
Mogą pojawiać się przez całą ciążę. Dlaczego? Bo gwałtownie wstałaś np. z łóżka albo masz zbyt niski poziom cukru we krwi (pilnuj, aby regularnie jeść) lub jesteś odwodniona (trzeba pić dwa litry płynów dziennie). Gdy czujesz, że omdlenie się zbliża, otwórz okno, rozluźnij ubranie, a najlepiej połóż się na plecach i unieś nogi lub usiądź na krześle z głową między nogami.

Tekst: Tatiana Audycka
Konsultacja: dr Renata Jaczyńska, specjalista ginekolog położnik.
SKOMENTUJ
KOMENTARZE (0)