POLECAMY

Czym zajmuje się nasz bank centralny?

Narodowy Bank Polski to jedna z najważniejszych instytucji w państwie.

Czym zajmuje się nasz bank centralny? fot. Fotolia

NBP dba o utrzymanie stabilnego poziomu cen. Jeśli ten cel jest spełniony, wspiera też politykę gospodarczą rządu.

Pierwsze pomysły powołania polskiego banku centralnego sięgają I Rzeczpospolitej, jednak instytucja o nazwie Bank Polski powstała dopiero w 1828 r. i działała do 1894 r. Odnowiony w kilka lat po odzyskaniu niepodległości – w 1924 r., po II wojnie światowej zmienił nazwę na Narodowy Bank Polski. Obecnie działa na mocy Konstytucji RP i ustawy z 1997 r. i ma zapewnioną niezależność.
Organami NBP są: Prezes (prof. Marek Belka), Rada Polityki Pieniężnej oraz Zarząd NBP.

Zadania i funkcje NBP

NBP pełni trzy podstawowe funkcje. Jest:

  • Bankiem emisyjnym. Ma wyłączne prawo emitowania pieniędzy. Określa wielkość emisji i moment wprowadzenia pieniędzy do obiegu.  
  • Bankiem banków. Banki komercyjne posiadają w nim swoje rachunki. Gdy mają zbyt małe zasoby pieniężne, NBP udziela im jednodniowego kredytu lombardowego; przyjmuje też od nich depozyty, w tym tzw. rezerwy obowiązkowe.
  • Bankiem państwa. Zarządza jego rezerwami walutowymi i ma możliwość – w razie potrzeby – wpływania na kurs złotego. Choć NBP może prowadzić rachunki budżetu państwa, pełnić rolę agenta finansowego rządu i organizować obrót skarbowymi papierami wartościowymi, to nie odpowiada bezpośrednio za zobowiązania Skarbu Państwa. Ponadto nie może bezpośrednio finansować deficytu budżetowego.

Bank centralny zajmuje się:

  • prowadzeniem polityki pieniężnej,
  • działaniami na rzecz stabilności krajowego systemu finansowego,
  • działalnością emisyjną,
  • rozwojem systemu płatniczego,
  • zarządzaniem rezerwami dewizowymi Polski,
  • obsługą Skarbu Państwa,
  • działalnością edukacyjną i informacyjną.

Działalność emisyjna

To jedno z najważniejszych zadań banku centralnego. Zgodnie z ustawą o NBP, ma on wyłączne prawo emitowania znaków pieniężnych Rzeczypospolitej Polskiej. Dba także o stabilność pieniądza, czyli utrzymanie jego wartości, która zależy od ilości pieniądza i jego ceny (czyli stóp procentowych).
Działalność emisyjna NPB obejmuje:

  • Monety i banknoty powszechnego obiegu. Wprowadzenie nowego znaku pieniężnego odbywa się na podstawie zarządzenia Prezesa NBP ogłaszanego w Monitorze Polskim.

W zarządzeniu zostają ustalone: termin wprowadzenia do obiegu i wielkość emisji oraz wzór i wartość nominalna znaków pieniężnych, a w przypadku monet także ich stop, próba i masa.

W 2014 roku zostały wprowadzone do obiegu banknoty serii „Władcy polscy”, o nominałach 10, 20, 50 i 100 zł, w których zastosowano nowe, zmodernizowane zabezpieczenia. 12 lutego tego roku pojawi się lepiej zabezpieczony banknot 200 zł.

Do NBP należy także wycofywanie z obiegu poszczególnych znaków pieniężnych, jak też ustalanie zasad wymiany zużytych i uszkodzonych oraz zatrzymywania fałszywych banknotów.

  • Monety i banknoty  kolekcjonerskie. NBP wydaje je w celu upamiętnienia ważnych wydarzeń, postaci i rocznic historycznych. Pierwsza moneta kolekcjonerska wyemitowana w 1966 roku miała wizerunek Mieszka I i jego żony Dąbrówki, a pierwszy banknot (o nominale 50 zł) – wizerunek Jana Pawła II.

Zarówno takimi monetami i banknotami można posługiwać się, jak obiegowymi pieniędzmi. Warto jednak wiedzieć, że wartości kolekcjonerskie wprowadzane są do obiegu po cenie przewyższającej nominał. Ich wartość kolekcjonerska jest uzależniona od popytu na rynku kolekcjonerskim.

Zadania Rady Polityki Pieniężnej

Zgodnie  z  ustawą  o  NBP  i  Konstytucją RP,  Rada m.in.:

  • ustala wysokość stóp procentowych NBP,
  • ustala zasady i stopy rezerwy obowiązkowej banków,
  • określa górne granice zobowiązań wynikających z zaciągania przez NBP pożyczek i kredytów w zagranicznych instytucjach bankowych i finansowych,
  • ustala corocznie założenia polityki pieniężnej i przedkłada je do wiadomości Sejmowi równocześnie z przedłożeniem przez Radę Ministrów projektu ustawy budżetowej,
  • składa Sejmowi sprawozdanie z wykonania założeń polityki pieniężnej w ciągu 5 miesięcy od zakończenia roku budżetowego.

ALICJA    DUKACZEWSKA
Wydział Kontroli Jakości Banknotów,
Departament Emisyjno-Skarbcowy NBP

Jak rozpoznać fałszywy banknot? Gdzie są dostępne informacje o tym, jak wygląda prawidłowy banknot?

Aby być pewnym, że posiadany przez nas banknot jest autentyczny, warto zapoznać się z wizerunkami banknotów i informacjami o zabezpieczeniach i sposobie ich weryfikacji na stronie internetowej Narodowego Banku Polskiego (http://www.nbp.pl/home.aspx?f=/bezpiecznepieniadze/start.html). Znajdziemy tam również aplikację „NBP Safe” na urządzenia mobilne, którą można bezpłatnie pobrać, i w każdej chwili uruchomić, gdy mamy wątpliwości, czy banknot jest autentyczny.

Co zrobić, gdy wejdziemy w posiadanie fałszywego banknotu?

W przypadku, gdy po sprawdzeniu podstawowych zabezpieczeń banknotu, takich jak: wyczuwalny
w dotyku relief, widoczne pod światło nitka i znak wodny, efekty graficzne i kolorystyczne przy pochyleniu banknotu, autentyczność jego jest dla nas nadal wątpliwa, powinniśmy udać się do najbliższego oddziału banku, aby przekazać go do kasy. Zostanie to potwierdzone odpowiednim protokołem.  W przypadku potwierdzenia autentyczności banknotu, uzyskamy zwrot jego wartości, jeżeli natomiast okaże się fałszywy, poniesiemy stratę finansową równą wartości nominalnej fałszywego banknotu.

Tekst Alicja Hass

Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji ekonomicznej
www.nbportal.pl
www.NBP.pl

Tagi: bankNBP
SKOMENTUJ
KOMENTARZE (0)