Badanie i cechowanie złota oraz srebra

Kamienie szlachetne w przyrodzie rzadko bywają doskonałe. Jednak nawet te najdroższe i najwspanialsze wymagają nadania im odpowiedniego kształtu podkreślającego ich urodę oraz odpowiedniej oprawy.

Badanie i cechowanie złota oraz srebra

Wyszlifowane kamienie oprawia się w złoto, srebro, platynę – metale szlachetne. Metale te dzięki wspaniałej barwie, pięknemu metalicznemu połyskowi i wyjątkowej odporności na korozję już wieki temu zwróciły uwagę człowieka.

Pierwsze, prymitywne ozdoby znaleziono w neolitycznych grobach. Były one wykonane z samorodków złota, srebra i miękkiej miedzi. Metale te wykorzystywano najwcześniej, ponieważ można było je formować – kuć na zimno. Drobne ziarenka wysypywano na płaską powierzchnię i uderzając w nie, rozpłaszczano. Z tak otrzymywanych kawałków metalu wyrabiano ozdoby. Później odkryto, że ładniejsze można otrzymać po podgrzaniu metali w piecu. Następnie rzemieślnicy opanowali wytapianie metali z rud i odlewnictwa. Po pewnym czasie do misternie wykonanych ozdób zaczęto dodawać kamienie. W wiekach średnich najczęściej stosowano metal najwyższej próby.

Jednak szybko okazało się, że wytapiane z rud złoto i srebro są czyste, ale jednocześnie bardzo miękkie. Zrobione z czystego złota czy srebra ozdoby szybko się ścierały i odkształcały. Tak samo miała się sprawa w przypadku monet. Do dziś w filmach dotyczących średniowiecza można zobaczyć scenkę sprawdzania zębami prawdziwości monety.

Mieszanie z innymi metalami

Aby podnieść wytrzymałość – twardość złota i srebra zaczęto mieszać je z innymi metalami W przypadku złota łączono je ze srebrem i miedzią. Dodawano do czystego złota około 20% srebra. Jednak nawet niewielki dodatek srebra powoduje „wybielanie” złota. Odkryto również, że po dodaniu ponad 25% srebra do złota, zmienia się kolor otrzymanego stopu na zielony. Stopy złota i miedzi miały czerwony kolor. Dlatego, aby osiągnąć optymalną twardość złota oraz jego kolor łączono je ze srebrem i miedzią.

Zawartość złota w stopach określano w karatach. Miara ta używana jest do dziś. Czyste złoto, praktycznie bez domieszek oznacza się jako złoto 24-karatowe. Stopy jedynie w połowie zawierające złoto określa się jako 12-karatowe. Przez wieki do wyrobu biżuterii używano 18-karatowego złota, obecnie stosuje się 14-karatowe złoto. Składa się ono z niemal równych ilości srebra i miedzi. Jest dość twarde, a jednocześnie zachowuje piękną złocistożółtą barwę. Bardzo modne ostatnio białe złoto otrzymuje się poprzez połączenie złota z niklem lub palladem.

Współczesne cechowanie

W dzisiejszych czasach badanie i cechowanie wyrobów przeprowadzane jest przez organy administracji probierczej. Dotyczy ono w szczególności biżuterii, sztućców oraz wyrobów korpusowych. Ich producentami są najczęściej rzemieślnicy oraz artyści–złotnicy, którzy zgłosili znak imienny do ewidencji we właściwym miejscowo okręgowym urzędzie probierczym. Cecha probiercza jest znakiem urzędowym, potwierdzającym wykonanie przez urząd probierczy badań określających zawartość metalu szlachetnego w wyrobie, informującym o wynikach tych badań. Państwo mocą ustanowionego prawa gwarantuje rzetelność przeprowadzanych badań określających próbę oraz prawidłowość oznaczenia przedmiotów z metali szlachetnych cechami probierczymi.

Czasami, gdy wyrób nie może być ocechowany (np. ze względów technicznych), urzędy probiercze wydają świadectwa badania, które w obrocie handlowym zastępują cechy. Nowe wyroby z metali szlachetnych mogą być też oznaczane znakiem wytwórcy.

Metalami szlachetnymi w rozumieniu ustawy Prawo probiercze – w stanie czystym albo w stopach z innymi metalami – są: platyna, złoto, srebro i metale z grupy platynowców: iryd, osm, pallad, rod i ruten. Zawartość metalu szlachetnego w wyrobach określa się próbą. Jest to stosunek masy czystego metalu szlachetnego zawartego w stopie do masy stopu, wyrażony w częściach tysięcznych – promilach. Wyrób odpowiada danej próbie, jeżeli zawartość metalu szlachetnego nie jest mniejsza od przewidzianej dla danej próby.

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (0)