Mam celiakię. Co mogę jeść?

Wielu chorych na celiakię nie jest w stanie przestrzegać rygorystycznych zaleceń dietetycznych. Co może jeść osoba chora na celiakię, a czego bezwzględnie powinna unikać? Które produkty są bezglutenowe i tym samym można je jeść do woli?

fot. Fotolia

Definicja i coś więcej

Celiakia (choroba trzewna) to trwającą całe życie choroba o nierozpoznanej do końca etiologii, w której występuje nietolerancja glutenu – białka występującego w zbożach. Coraz częściej zapadają na nią również osoby dorosłe (częściej kobiety niż mężczyźni), u których najczęstszym wyzwalaczem choroby jest stres, a być może także zanieczyszczenie organizmu lub geny.

Skórna postać celiakii to choroba Duhringa. Celiakia u osób dorosłych najczęściej bywa skąpo objawowa – pojawiają się: problemy z trawieniem, trudno leczona niedokrwistość, otyłość, zapalenie naczyń, osteoporoza, zapalenie stawów, depresje, nerwice i inne choroby psychiczne, choroby neurologiczne, stłuszczenie wątroby i inne.

Jak leczyć?

Jedyny skuteczny sposób leczenia tej choroby to stosowanie diety bezglutenowej. Pomimo że dieta jest niebywale skutecznym sposobem leczenia, stanowi poważny problem dla chorych, jak i dietetyków, ponieważ bardzo wiele produktów spożywczych zawiera dodatek zbóż.

Badania pokazują, że około 30% chorych nie jest w stanie przestrzegać rygorystycznych zaleceń, a 25%  spożywa jednak od 2,5-5 g glutenu na dobę.

Produktami naturalnie bezglutenowymi są: kukurydza, ryż, ziemniaki, soja, proso, gryka, tapioka, amarantus, maniok, soczewica, fasola, sago, sorgo (i wszystkie ich przetwory), orzechy, a także mięso, owoce i warzywa. Za bezglutenowe uznaje się również produkty, w których według ustaleń FAO/WHO zawartość glutenu nie przekracza 20 ppm (20 mg na kg) i oznacza się je międzynarodowym znakiem przekreślonego kłosa.

To wolno jeść!

Jeśli cierpisz na celiakię, możesz jeść/pić:

  • herbatę, w tym herbatki ziołowe, kakao naturalne, wodę mineralną;
  • produkty mleczne: mleko, maślankę, kefir, serwatkę, sery białe, fetę. Uwaga! Śmietana, jogurty, sery żółte (paczkowane), topione i homogenizowane mogą zawierać skrobię pszenną;
  • mięsa, ryby:  świeże mięso, podroby, ryby, owoce morza, wędliny wysokogatunkowe (najbezpieczniejsze są wędliny suche — np. kiełbasa krakowska, kabanosy);
  • tłuszcze: masło, masło roślinne, margaryny, oleje, oliwę z oliwek, tran;
  • warzywa i owoce (bez ograniczeń). Uwaga! Mogą być one nabłyszczane specjalnymi preparatami zawierającymi gluten;
  • pieczywo, kasze, płatki: pieczywo i makarony bezglutenowe, makaron ryżowy i sojowy, kaszę kukurydzianą, jaglaną i gryczaną, kleik ryżowy, kukurydzę prażoną, chrupki czyste kukurydziane. Uwaga, jeśli płatki ryżowe i kukurydziane zawierają słód jęczmienny, są zabronione!
  • słodycze: cukier, miód, galaretki, budynie i kisiele na bazie mąki ziemniaczanej, orzechy, migdały, mak, sezam, dżemy i marmolady, czekoladę mleczną i gorzką twardą oraz niektóre nadziewane, landrynki, lizaki, dropsy bez dodatku słodu i skrobi, słodycze bezglutenowe;
  • inne: proszek do pieczenia bezglutenowy, soda oczyszczona, czysta żelatyna, drożdże, zioła i jednorodne przyprawy, ocet winny, ocet z jabłek, siemię lniane, czysty przecier pomidorowy, niektóre musztardy, majonez, jajka.

Zobacz też: Jakie produkty mogą zawierać gluten?

Zabronione!

W diecie bezglutenowej bezwzględnie zabronione jest spożywanie produktów zawierających pszenicę, żyto, jęczmień i owies, a także pszenżyto, kamut i orkisz oraz wszelkich wyrobów z ich dodatkiem.

Czego chory na celiakię nie może jeść/pić?

  • Napoje: kawa zbożowa, herbatki z dodatkiem słodu, kawy z dodatkami smakowymi, niektóre rodzaje kakao;
  • produkty mleczne: tylko produkty, do których dodano glutenowe dodatki, takie jak skrobia i mąka pszenna. Często zdarza się to w śmietanach, w czekoladzie pitnej instant, niektórych jogurtach. Uwaga na tzw. wsad owocowy, może być zagęszczany skrobią pszenną;
  • mięsa, ryby: większość konserw mięsnych i rybnych, większość wysoko przetworzonych wyrobów typu: parówki, pasztety, mielonki, kiełbasy itp., półprodukty panierowane (paluszki rybne itp.) Uwaga, w produktach tych oprócz skrobi na etykiecie może pojawić się tzw. białko roślinne (gluten);
  • tłuszcze:  sosy i majonezy z dodatkiem mąki. Uwaga, najczęściej mąką są zagęszczane majonezy używane w tzw. gastronomii;
  • owoce: niektóre owoce suszone mogą być przesypywane mąką, aby się nie sklejały;
  • pieczywo, kasze, płatki: tradycyjne pieczywo, makarony, kasza manna, kasza kus-kus, mąki, musli, otręby, płatki (także ryżowe i kukurydziane, jeśli zawierają słód jęczmienny!), panierki, bułka tarta;
  • słodycze: ciasta, ciastka, słodycze z dodatkiem mąki i skrobi, batony, chipsy, niektóre czekolady, zwłaszcza nadziewane, niektóre marcepany i chałwy, lody z waflem i inne zawierające tzw. łom waflowy, słód jęczmienny (in. ekstrakt słodowy), guma do żucia;
  • inne: sosy sojowe, większość bulionów z kostki, niektóre ketchupy, niektóre musztardy, większość zup w proszku i instant, zupy tradycyjne: barszcz biały, żurek (zakwas), czerwony na zakwasie.

Zobacz też: dział Celiakia

SKOMENTUJ (2)
Dlaczego fast foody są niezdrowe?
KOMENTARZE (2)
~Aldona/rok temu
Czekolada w żadnym wypadku, ta gorzka też odpada. Każde kakao zawiera gluten.
~celiak/rok temu
czekolada?! w żadnym wypadku! większość zawiera gluten,a nadziewane to chyba wszystkie! większość owoców podrażnia przewód pokarmowy (są więc zakazane, tak samo jak kapusta kiszona). co za bzdury tu ktoś popisał! jeśli ktoś ma celiakię powinien udać się do DOBREGO dietetyka, a nie kierować się informacjami z internetu. mam nadzieję, że wszyscy chorzy są tego świadomi